فرهنگستان زبان و ادب فارسی نامه فرهنگستان 1025-0832 25 1 2026 03 21 Epenthesis and Elision of the Consonant /t/ after /s/ and /š/ اضافه شدن و حذف صامت/t/ بعد از /s/ و /š/ 195 222 243646 10.22034/nf.2026.542390.1465 FA اکرم السادات حاجی سید آقائی استادیار فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران 0009-0004-6967-8087 Journal Article 2025 10 01 <span>Language is the most important means of communication between human beings, and due to its nature and various factors, it undergoes transformations and changes over time. Linguistic changes take place in phonemes, morphology, syntax, and vocabulary. Many of the commonly used words in contemporary Persian have undergone such changes throughout history. Some of these changes occur in Middle Persian, while others have taken place in Dari Persian and continue to persist in certain dialects to this day. Among these changes is the Epenthesis (addition) and Elision (deletion) of the consonant /t/ in specific contexts, which involves words with distinct grammatical identities. The present study investigates the Epenthesis and Elision of the phoneme /t/ after /s/ and /š/ in certain contexts, as well as the causes of these changes. This process occurs due to the proximity of the articulation points of these consonants. The first section of this paper addresses the Epenthesis of the non-derivational consonant /t/, and the second section focuses on its Elision.</span> <span lang="FA">زبان مهم‌ترین وسیلۀ ارتباط میان افراد بشر است که بنا به ماهیت خود و به علت‌های گوناگون در طول زمان دستخوش تحولات و تغییرات می‌شود. تحولات زبان در آواها، صرف‌‌ونحو و واژگان آن صورت می‌گیرد</span><span dir="LTR">.</span><span lang="FA"> بسیاری از واژه‌های رایج در زبان فارسی امروز، در طول تاریخ، دستخوش این تحولات شده‌اند. برخی از این تحولات در فارسی میانه و برخی دیگر در فارسی دری روی داده و تا امروز در برخی گویش‌ها ادامه دارد. ازجملۀ این تحولات، حذف و اضافه شدن صامت /</span><span dir="LTR">t</span><span lang="FA">/ در برخی از بافت‌هاست که واژه‌هایی با هویت دستوری متفاوت را در بر می‌گیرد. این نوشتار به کاهش و افزایش واج /</span><span dir="LTR">t</span><span lang="FA">/ بعد از </span><span dir="LTR">/s/ </span><span lang="FA"><span> </span>و </span><span dir="LTR">/</span><span lang="FA">š</span><span dir="LTR">/</span><span lang="FA"> در برخی بافت‌ها و علل آن می‌پردازد. این پدیده براثر نزدیک بودن واجگاه این صامت‌ها روی می‌دهد. در بخش اول این نوشتار، به افزایش صامت غیراشتقاقی</span><span dir="LTR">/t/</span><span lang="FA"> می‌پردازیم و در بخش دوم، به حذف آن.</span> https://nf.apll.ir/article_243646_3f9dab31aa671ee3aa349ef20c860f08.pdf