فرهنگستان زبان و ادب فارسی نامه فرهنگستان 1025-0832 25 2 2026 05 22 A Panorama of Dominant and Emergent Currents in Comparative Literature: Six Data-Mined Conceptual Clusters from Recent Academic Courses of the Anglosphere چشم‌اندازی به جریان‌های چیره و نوپدیدِ ادبیات تطبیقی: تحلیل داده‌کاوانه شش خوشه مفهومی در درسنامه‌های کشورهای انگلیسی‌زبان 9 38 244336 10.22034/nf.2026.570021.1504 FA فرزانه دوستی پژوهشگر گروه پژوهش‌های ادبی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران 0000-0003-0687-6428 Journal Article 2026 01 29 Nearly nine decades after the pioneering efforts of Fatemeh Sayyah, disciplinary threads of comparative literature in Iran remain entangled and unsettled. Although in 2016 the Ministry of Science formally approved the Comparative Literature Minor under the broader Major of Persian Literature at the master’s level, the field continues to face numerous obstacles and points of friction. According to some critics, university-based comparative literature in Iran not only still falls short of a status befitting a country with an ancient civilizational legacy and long-standing cultural interactions with the world, past and present, but also confronts persistent challenges and widespread misinterpretations. What is conspicuously absent is a body of well-documented resources to comparative literature curricula in universities worldwide – materials that would enable a clear and reasoned comparison of Iran’s situation with global practices. The present study seeks to offer a preliminary response to this fundamental need, in the hope of paving the way for future researchers and textbook authors. The present paper analyzes the educational and research programs of the past five years at more than forty leading and influential academic institutions in the Western Anglosphere. Following a detailed report and a preliminary evaluation of the data-drawn from course syllabi and official catalogs published on the websites of educational and research institutions – I employ a data-mining approach to identify six conceptual clusters. On this basis, the study presents a documented account of the current state of comparative literature in the first two decades of the twenty-first century within the English-speaking world, as well as the prospective trajectories of the discipline on a global scale. <span lang="FA">با گذشت قریب به نود سال از نخستین گام‌های فاطمه سیاح، دانش ادبیات تطبیقی در ایران هنوز در اندیشه و عمل با مشکلات و دست‌اندازهای بسیار مواجه است. یکی از حلقه‌های مفقوده منابع مستند دربارۀ درسنامه‌های ادبیات تطبیقی دانشگاهی در جهان است تا با تکیه بر آن بتوانیم به قیاسی روشن‌ و مستدل از وضعیت خود در جهان دست پیدا کنیم. پژوهش پیش‌رو می‌کوشد تا پاسخی مقدماتی به این نیازِ اساسی دهد. در این مقاله به تحلیل برنامه‌های آموزشی و پژوهشی پنج سال اخیرِ بیش از چهل نهاد شاخص و پیشروِ دانشگاهی کشورهای انگلیسی‌زبان در غرب پرداخته شده است و پس از گزارش تفصیلی و ارزیابی مقدماتی داده‌ها، شامل بر سرفصل‌های منتج از درسنامه‌ها و فهرست‌نامه‌های رسمی منتشرشده در تارنمای نهادهای آموزشی و پژوهشی، کوشش شده به شیوۀ «داده‌کاوی» و کشف شش خوشۀ مفهومی (سنّت ادبیات تطبیقی، بازاندیشی پسااستعماری، ادبیات بالینی و انسانیات پزشکی، بازاندیشی اقلیم‌محور، رسانه و هنر و روایت‌های بینارسانه‌ای، علوم انسانی رقومی)، گزارشی مستند از وضعیت کنونی ادبیات تطبیقی در دو دهۀ نخست قرن بیست‌ویکم در حوزۀ کشورهای انگلیسی‌زبان و چشم‌انداز آتیِ این رشته در جهان ارائه شود.</span> https://nf.apll.ir/article_244336_ccee18072ddb7bffa432e7bf963b9bc3.pdf