راهنمای نویسندگان نامة فرهنگستان
دوماهنامۀ نامۀ فرهنگستان، که زیر نظر فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر میشود، نشریّهای علمی (علمیـ پژوهشی) در حوزۀ مطالعات زبان و ادب فارسی است. این نشریّه، در حوزۀ اهداف و وظایف فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در هر شماره با یکی از موضوعات و عناوین ذیل منتشر میشود:
ـ ادبیّات انقلاب اسلامی؛
ـ ادبیّات تطبیقی؛
ـ تحقیقات ادبی؛
ـ دستور؛
ـ زبانها و گویشهای ایرانی؛
ـ شبه قارّه؛
ـ فرهنگنویسی؛
ـ مطالعات آسیای صغیر؛
ـ مطالعات واژهگزینی.
شرایط پذیرش مقالات
ـ سِمَت نویسنده یا نویسندگان عضو هیئت علمی (اعمّ از استادیار، دانشیار یا استاد) و نیز گروه درسی و دانشگاه محلّ تدریس آنان مشخّص شود؛ در غیر این صورت از عنوان «دانشجو» یا «دانشآموخته» با ذکر رشته و دانشگاه محلّ تحصیل استفاده شود.
یادآوری: ترتیب ذکر نام نویسندگان و درج عنوان «نویسندۀ مسئول» در گواهیِ پذیرش بر اساس اطّلاعاتی است که نویسندۀ مسئول در سامانه در زمان ارسال مقاله وارد کرده است. بنابراین، ضروری است ترتیب نام نویسندگان و انتخاب «نویسندۀ مسئول»، قبل از ارسال مقاله، به اجماع نظر نویسندگان مقاله رسیده باشد. تغییر سِمَت و ترتیب ذکر نام نویسندگان بعد از صدور گواهیِ پذیرش امکانپذیر نیست.
ویژگیهای نگارشی و ویرایشی
بهمنظور تسریع در آمادهسازی و ویرایش مقالات، توجّه به نکات ذیل اکیداً توصیه میشود:
شیوۀ تنظیم متن
- شمارۀ پانوشتها در هر صفحه با عدد 1 شروع شود و، بعد از عدد، کمانِ بسته قرار گیرد، به این صورت: 1)؛ امّا شمارۀ پینوشتها از آغاز تا پایان مقاله دنبالهدار (مسلسل) باشد و، بهمنظور تفکیک از شمارۀ پانوشتها، در بین دو کمان قرار گیرد، به این صورت: (1)؛
- اختصارات داخل کمان و در متن بیاید. مثلاً، «سازمان کشورهای صادرکنندۀ نفت» (اوپک).
- چنانچه در نگارش مقاله از منابع مالی سازمانها یا نهادهای خاصّی استفاده شده است، در پانوشت باید به این مطلب اشاره شود.
تنظیم منابع
برای سهولت آشنایی نویسندگان با شیوة تنظیم منابع پایانی مقالات، در ادامه، نمونههایی آورده شده است. مثالها بهگونهای انتخاب شده است که همة انواع منابع (کتاب؛ مقاله، مقالة تکمؤلّف، مقالة دو/سهمؤلّف؛ پایاننامه؛ نسخهخطّی؛ و...) را دربرگیرد (نویسندگان، برای دانستن توضیحات مبسوطترِ شیوة ارجاعدهی، میتوانند به بخش «شیوۀ ارجاع به منابع (2. ارجاع منابع پایانی)» مراجعه کنند):
نمونه منابع
اختیار، منصور (1348)، معنیشناسی، تهران، دانشگاه تهران.
افشار، ایرج و محمّدتقی دانشپژوه (1354)، فهرست نسخههای خطّی کتابخانۀ ملّی ملک، ج 2، تهران، کتابخانۀ ملک.
امینپور، قیصر (1376، پایاننامة دکتری)، «سنّت و نوآوری در شعر معاصر»، بهراهنمایی محمّدرضا شفیعی کدکنی، دانشگاه تهران.
انوری، حسن (سرپرست، 1381)، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن.
بدرهای، فریدون (1352)، واژگان نوشتاری کودکان دبستانی ایران، تهران، فرهنگستان زبان ایران.
حاجیسیّدآقایی، اکرمالسّادات (1388)، «لزوم تصحیح مجدّد ترجمۀ تفسیر طبری»، معارف، سال بیستوسوم، ش 2 (پیاپی 68)، مرداد و آبان، ص 109-138.
حقشناس، علیمحمّد (1363)، «وامگیری و پیامدهای صرفی و واژگانی آن»، در زبان فارسی، زبان علم (مجموعهمقالات)، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
دادبه، اصغر (1381)، «بَثّالشّکویٰ»، در دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج 11، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ص 343-345.
دستغیب، عبدالعلی (1375، مصاحبه)، «چهل سال نقد عمر بهپای نقد ادبی»، ادبیّات داستانی، ش 41، پاییز، ص 106-116.
رازی، ابوالفتوح (1365)، روضالجنان و روحالجنان فی تفسیرالقرآن (مشهور به تفسیر ابوالفتوح)، بهکوشش محمّدجعفر یاحقّی و محمّدمهدی ناصح، مشهد، آستان قدس رضوی.
زرّینکوب، عبدالحسین (1372)، پلّهپلّه تا ملاقات خدا (دربارۀ زندگی، اندیشه و سلوک مولانا جلالالدّین رومی)، تهران، علمی.
ـــــ (1379)، دیدار با کعبۀ جان (دربارۀ زندگی، آثار و اندیشۀ خاقانی)، تهران، سخن.
صادقی، علیاشرف (1363)، «زبان معیار»، در مجموعهسخنرانیهای اوّلین سمینار نگارش فارسی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ص 45-55.
صالحی، نصرالله (1380 الف)، «کتابشناسی توصیفی منابع و مآخذ تاریخ ایران (منتشرشده در سال 1379)»، کتاب ماه (تاریخ و جغرافیا)، ش 42، آبان، ص 12-40.
ـــــ (1380 ب)، «کتابشناسی توصیفی منشآت، مکاتبات و نامهها»، کتاب ماه (تاریخ و جغرافیا)، ش 51-52، دی و بهمن، ص 55-152.
عطایی، تهمینه و شهره معرفت (1391)، «اشعار قطران تبریزی در تذکرة لبابالالباب»، تاریخ ادبیّات، دورة پنجم، ش 2 (پیاپی 71)، پاییز و زمستان، ص185-198.
علمالتّصوّف (1390)، به تصحیح و تحقیق نصرالله پورجوادی و محمّد سوری، تهران- برلین، مؤسّسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران- مؤسّسۀ مطالعات اسلامی دانشگاه آزاد برلین.
فتوحی، محمود (1397)، «صائب تبریزی و اخلاقیّات ایرانی»
http://karsi.blogfa.com/post/291/ 1397/4/9
فروزانفر، بدیعالزّمان (1361)، زندگی مولانا جلالالدّین محمّد، تهران، زوّار.
ـــــ (1381)، احادیث و قصص مثنوی، تهران، امیرکبیر.
مجد همگر، مجدالدّین احمد (697 ق، نسخۀ خطّی)، رباعیّات مجد همگر، ش Or.3713، موزۀ بریتانیا، عکس ش 234-235، کتابخانۀ مینوی، 179 برگ.
هایمن، لاری ام. (1369)، نظام آوایی زبان (نظریّه و تحلیل)، ترجمۀ یدالله ثمره، تهران، فرهنگ معاصر.
شیوۀ ارجاع به منابع
شیوة ارجاع درونمتنی: نام خانوادگی نویسنده، ویرگول، سال نشر، ویرگول، حرف «ج» و شمارۀ جلد [چنانچه اثر جلدهای متعدّد داشته باشد]، ویرگول، حرف «ص»، شمارۀ صفحه.
- چنانچه بلافاصله به اثری دیگر از همان نویسنده (با سال نشر متفاوت) ارجاع داده شود، از ذکر کلمة «همان» پرهیز و در مورد آن مانند یک منبع مستقلّ جدید عمل میشود؛ یعنی «ذکر نام نویسنده + سال نشر»: مثال: (افشار 1344، ص 70)؛
ـ چنانچه نویسندهای، در یک سالِ واحد، دو اثر یا بیشتر داشته باشد، برای متمایزساختن آنها، از حروف الفبا استفاده میشود. مثال: (صالحی 1380 الف، ص 38) و (صالحی 1380 ب، ص 110).
الف) کتاب
مثال: حسنلی، کاووس (1391)، گونههای نوآوری در شعر معاصر ایران، تهران، نشر ثالث.
مثال دیگر: دهخدا، علیاکبر (1361)، امثال و حکم، ج 3، تهران، امیرکبیر.
شیوة کتابشناسی کتاب: نام خانوادگی نویسنده، نام نویسنده (سال نشر)، نام کتاب بهصورت مایل (ایرانیک)، عنوان فرعی کتاب در میان دو کمان، شمارة جلد [برای کتابهای چندجلدی]، محلّ نشر، نام ناشر.
- در ذکر نام مؤلّفان قدیمی، نام مشهور آنان و آنچه روی جلد کتاب یا صفحۀ عنوان آمده معیار است؛
- از سیاه (بولد) کردن یا قراردادن نام آثار در گیومه پرهیز شود؛
- ذکر عنوان فرعی کتابها ضروری است و در درون کمان و با قلمِ راست (غیر ایرانیک) آورده میشود؛
- در نام ناشر، کلمۀ «ناشر» یا «انتشارات» ذکر نمیشود؛ مگر درباب ناشرانی که کلمات مزبور جزء نام آنهاست، مانند «نشر ثالث» و «نشر مرکز» و «نشر نی».
- در صورت نامعلومبودن ناشر و محلّ و تاریخ نشر، بهترتیب از «بینا» و «بیجا» و «بیتا» استفاده میشود.
ب) کتاب ترجمهشده
مثال: برلین، آیزایا (1387)، ریشههای رومانتیسم، ترجمۀ عبداللّه کوثری، تهران، ماهی.
مثال دیگر: هایمن، لاری ام. (1369)، نظام آوایی زبان (نظریّه و تحلیل)، ترجمۀ یدالله ثمره، تهران، فرهنگ معاصر.
شیوة کتابشناسی کتاب ترجمهشده: نام خانوادگی نویسنده، نام نویسنده (سال نشر)، نام کتاب بهصورت کج (ایتالیک)، نام و نام خانوادگی مترجم، محلّ نشر، نام ناشر.
پ) مقاله
مثال مقالة تکمؤلّف: فتوحی، محمود (1392)، «تعامل مولانا جلالالدّین بلخی با نهادهای سیاسی قدرت در قونیّه»، زبان و ادبیّات فارسی، سال بیستویکم، ش 19 (پیاپی 74)، بهار و تابستان، ص 49-68.
شیوة کتابشناسی مقالة تکمؤلّف: نام خانوادگیِ نویسنده، نام نویسنده (سال نشر)، نام مقاله درون گیومه، نام نشریّه بهصورت مایل (ایرانیک)، سال/ دورۀ نشریّه، شمارۀ نشریّه (با نشانۀ اختصاریِ «ش») + شمارۀ پیاپی/ مسلسل درون کمان ، ماه/ فصل نشر، صفحۀ آغاز و پایان مقاله.
مثال مقالة دو/ سهمؤلّف: عطایی، تهمینه و شهره معرفت (1391)، «اشعار قطران تبریزی در تذکرة لبابالالباب»، تاریخ ادبیّات، دورة پنجم، ش2 (پیاپی 71)، پاییز و زمستان، ص 185-198.
شیوة کتابشناسی مقالة دو/ سهمؤلّف: نام خانوادگیِ نویسندة اوّل، ویرگول، نام نویسندة اوّل، حرف عطفِ «و» + نام و نام خانوادگی نویسندة دوم و سوم [+ باقی اجزای کتابشناسی مقاله].
- اگر تعداد نویسندگان مقاله بیش از سه نفر باشد، ذکر نام نویسندۀ اوّل کافی است و، پس از آن، در مقالات فارسی عبارت «و دیگران» و در مقالات انگلیسی عبارت .et al میآید.
ت) پایاننامه
مثال: امینپور، قیصر (1376، پایاننامة دکتری)، «سنّت و نوآوری در شعر معاصر»، بهراهنمایی محمّدرضا شفیعی کدکنی، دانشگاه تهران.
شیوة کتابشناسی پایاننامه: نام خانوادگی دانشجو، نام دانشجو (سال دفاع + ویرگول + کلمة «پایاننامه» و مقطع تحصیلی)، عنوان پایاننامه درون گیومه، نام و نام خانوادگی استاد راهنما و ذکر عبارت «بهراهنماییِ» قبل از آن، نام دانشگاه.
ث) نسخ خطّی و اسناد
مثال: مجد همگر، مجدالدّین احمد (697 ق، نسخۀ خطّی)، رباعیّات مجد همگر، ش Or.3713، موزۀ بریتانیا، عکس ش 234-235، کتابخانۀ مینوی، 179 برگ.
شیوة کتابشناسی نسخهخطّی: نام مشهور مؤلّف (درون کمان سال تألیف + ویرگول + ذکر عبارت «نسخة خطّی»)، عنوان کتاب یا رسالۀ خطّی یا نسخۀ عکسی (با حروف ایرانیک)، شمارۀ نسخه، محلّ نگهداری، تعداد صفحات.
- در ارجاع به اسناد تاریخی، این موارد ذکر میشود: عنوان سند، شمارۀ طبقهبندی و دسترسی، نام بایگانی؛
- در ارجاع به میکروفیلمها، افزون بر مشخّصات کتاب، ذکر شمارۀ میکروفیلم و محلّ نگهداری نیز لازم است؛
- چنانچه نام نویسندۀ نسخۀ خطّی نامشخّص باشد، عنوان سند در آغاز قرار میگیرد.
ج) مدخل دانشنامهای/ دایرةالمعارفی یا مقالة چاپشده در کتاب و مجموعهمقالات
مثال مدخل دایرةالمعارفی: دادبه، اصغر (1381)، «بَثّالشّکویٰ»، در دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج 11، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی، ص 343-345.
مثال دیگر: موحّد، محمّدعلی (1388)، «سلوکالملوک»، در دانشنامة زبان و ادب فارسی، ج 3، بهسرپرستی اسماعیل سعادت، تهران، مرکز فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ص 729-731.
مثال مقالة چاپشده در کتاب یا مجموعهمقالات: صادقی، علیاشرف (1363)، «زبان معیار»، در مجموعهسخنرانیهای اوّلین سمینار نگارش فارسی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، ص 45-55.
شیوة کتابشناسی مدخل دانشنامهای/ دایرةالمعارفی و مقالة ...: نام خانوادگی مؤلّف، نام مؤلّف (سال نشر)، عنوان مدخل یا مقاله درون گیومه، ذکر حرف «در» (با حروف راست/ غیر ایرانیک) + عنوان دانشنامه یا مجموعهمقالات (با حروف کج/ ایرانیک)، شمارة جلد، نام سرپرست/ گردآورنده/ سرویراستار/ ناظر، محلّ نشر، نام ناشر، شمارۀ صفحات آغاز و پایان مدخل یا مقاله.
چ) منبع (مقاله/ یادداشت) اینترنتی
فتوحی، محمود (1397)، «صائب تبریزی و اخلاقیّات ایرانی»
http://karsi.blogfa.com/post/291/ 1397/4/9
شیوة کتابشناسی منبع اینترنتی: نام خانوادگی مؤلّف، نام مؤلّف، عنوان مقاله یا یادداشت درون گیومه، تاریخ درج مطلب در وبگاه (با ذکر روز و ماه و سال)، ذکر نام و نشانی الکترونیکی وبگاه در سطر بعد.
- چنانچه نام نویسندۀ منبع اینترنتی نامشخّص باشد، عنوان در آغاز قرار میگیرد.
ـ ارجاع به مطالب اینترنتی در حدّ ضرورت و زمانی است که منابع مکتوب در آن زمینه موجود نباشد.
پیگیری مقاله
هزینۀ انتشار مقاله
نشریّۀ نامة فرهنگستان در صورت پذیرش نهاییِ مقاله، از مؤلّفان بیرون از فرهنگستان، مبلغ 3،000،000 ریال هزینۀ انتشار دریافت خواهد کرد. بههمینمنظور، لازم است پس از اعلام دفتر نشریّه مبلغ یادشده به شمارهشبای 420100004001003103004797 و شناسۀ واریز 362222222222222222222222222222 بهنام «درآمد اختصاصی فرهنگستان زبان و ادب فارسی» نزد «بانک مرکزی» واریز و تصویر برگۀ واریزی در سامانه بارگذاری شود.