Namaeh Farhangistan

Namaeh Farhangistan

Six Decades of Compiling Pedagogical Grammar Textbooks for Iranian Schools (from 1298 to 1357AH)

Document Type : Original Article

Authors
1 Master's degree in Persian language and literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, West Tehran Branch, Iran
3 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran
Abstract
By publishing dasture-sokhan, Habib-e Esfahāni compiled the first independent grammar teaching textbook in 1289 AH. Other autors kept on composing Persian grammar teaching textbooks based on French and Arabic Grammars. In this article some Persian grammar textbooks taught in Iran schools (from 1298 to 1357) were studied. General feautures of the books of this period and their discussed grammatical issues were analysed. We concluded that most of the grammar textbooks were influenced by Arabic grammars. Although the writers had their own approach in compiling a book, at the same time they were affected by previous or contemporary authors. Therefore, only a few books had their own distinct method, and most of the books followed a similar approach. The grammar textbooks written by Gharib, Panj Ostād, Khānlari, Anvari and Ahmadi Givi, Sādeghi and Arzhang were the pioneer books of that period. 
Keywords

آموزگار، حبیب‌اللّه (۱)، دستور آموزگار، مطبعهٔ تمدن، تهران 1298.
ــــــــ (۲)، دستور آموزگار، مطبعهٔ تمدن، تهران 129۹.
احمدی ‌گیوی، حسن و حسن انوری (۱)، دستور زبان فارسی، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، تهران 1351.
ــــــــ (۲)، دستور زبان فارسی، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، تهران ۱۳۵۲.
ادیب طوسی، میرزا محمد امین خان، دستور نوین، مطبعهٔ پروین، تهران ۱۳۱۲.
اسفندیاری، محمد‌صدیق، محمد پروین گنابادی، عباس دیوشلی، ضیاءالدین سجادی و زین‌العابدین مؤتمن، فارسی و دستور، علمی، تهران 1335.
خیام‌پور، عبدالرسول، دستور زبان فارسی، چاپ دوم، آیدین، تبریز 1400.
دیهیم، محمد، دستور زبان فارسی، چاپ ششم، شرکت نسبی علی‌اکبر علمی و شرکا، تهران 1330.
رضازاده شفق، صادق، عبدالرحمن فرامرزی، ذبیح‌اللّه صفا، علی‌اکبر شهابی، احمد کوشا و اسمعیل والی‌زاده، فارسی و دستور زبان، کیهان، تهران 133۵.
روحانی، محمد‌علی، مهدی محقق، محمد نصراللّه و سعید نفیسی، فارسی و دستور زبان، علمی، تهران 13۴1.
سلطان‌محمدی، جبار و احمد مفیدی (بی‌تا)، دستور زبان فارسی فرهنگ، بنگاه مطبوعاتی فرهنگ، ساری.
صادقی، علی‌اشرف و غلامرضا ارژنگ، دستور، چاپخانۀ گیل، تهران 1357.
فارسی و دستور زبان پسران، چاپخانهٔ خاور، تهران 1337.
فرشیدورد، خسرو، دستور مفصّل امروز، سخن، تهران 1382.
فروزانفر، بدیع‌الزمان، گلشن ابراهیمی، عبدالحسین زرین‌کوب، منوچهر آدمیت و حسین بحرالعلومی (۱)، قرائت فارسی و دستور زبان، مرکز پخش و انتشارات شرکت نسبی حاج محمدحسین اقبال و شرکا، تهران 133۵ش.
ــــــــ‌، عبدالعظیم قریب، جلال‌الدین همایی، ملک‌ا‌لشعراء بهار، غلامرضا رشید یاسمی (2) (بی‌تا)، دستور زبان فارسی ، کتابخانهٔ مرکزی، تهران.
ــــــــ‌ (۳)، دستور زبان فارسی، کتابخانهٔ مرکزی، تهران ۱۳۳۸.
قریب، عبدالعظیم، دستور زبان فارسی، چاپ هجدهم، علمی، تهران 1316.
ناتل خانلری، پرویز و زهرا خانلری (بی‌تا)، دستور زبان فارسی، شرکت سهامی طبع و نشر کتاب‌های درسی ایران، تهران.
ــــــــ، مصطفی مقربی، فتح‌اللّه مجتبایی، زهرا خانلری (۱)، دستور زبان فارسی «روش نو»، شرکت سهامی طبع و نشر کتاب‌های درسی ایران، چاپ افست علی‌اکبر علمی، تهران ۱۳۴۳.
ــــــــ (۲)، دستور زبان فارسی «روش نو»، شرکت سهامی طبع و نشر کتاب‌های درسی ایران، چاپ افست علی‌اکبر علمی، تهران ۱۳۴۶.
نفیسی، علی‌اکبر، نامهٔ زبان‌آموز، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، تهران 1398.
هروی، محمدحسن، دستور حسن، مطبعهٔ خراسان، مشهد 1342.
Volume 22, Issue 3 - Serial Number 87
Nameh Farhangestan (grammar)
Autumn 2023
Pages 111-122

  • Receive Date 29 August 2022
  • Revise Date 09 October 2023
  • Accept Date 25 January 2023