نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

جمله‌های مرکّبِ همپایگی و جمله‌های مرکّب وابستگی در زبان ختنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهشید میرفخرایی 1
ماندانا طائبی 2
1 استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
2 دانشجوی دکتری فرهنگ و زبان‌های باستانی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
چکیده
بررسی متن و تحلیل نوشته‌‌های کهن از راه‌‌کارهای مهم برای آشنایی هرچه بیشتر با ویژگی‌‌ها و پیشینۀ فرهنگی و ادبی یک زبان است. بررسی زبان‌‌های کهن ایرانی می‌‌تواند دانسته‌‌های بیشتری دربارۀ ساخت این زبان‌‌ها در لایه‌‌های متفاوت معنایی و نحوی پیش روی ما قرار دهد. زبان ختنی از زبان‌های ایرانی میانۀ شرقی است. ازآنجاکه این زبان، در مقایسه با سایر زبان‌‌های ایرانی باستان و ایرانی میانۀ غربی کمتر مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته، مقالۀ حاضر بر آن است که به بررسی ساختار جمله‌‌های مرکّب همپایگی و جمله‌‌های مرکّب وابستگی در فصل دوم کتاب زمبسته بپردازد. کتاب زمبسته یکی از آثار ادبی مهم به زبان ختنی است. این کتاب یک تألیف اصیل و بومی است که به شرح و توصیف آموزه‌‌های بودایی مکتب مهایانه می‌‌پردازد. بررسی‌‌ها نشان می‌‌دهد که در این متن، جملات به سه صورت ساده، مرکّب همپایگی و مرکّب وابستگی وجود دارند که در این مقاله، به ساختار جمله‌‌های مرکّب همپایگی و مرکّبِ وابستگی، از نوع پیرو اسمی، پرداخته می‌‌شود. به‌‌این‌‌منظور، نمونه‌‌های این قبیل جملات از فصل دوم کتاب زمبسته گردآوری شده است.
کلیدواژه‌ها
زبان‌‌های ایرانی شرقی
زبان ختنی
زمبسته
جمله‌‌های مرکّب همپایگی
جمله‌‌های مرکّب وابستگی
بند پیرو اسمی

عنوان مقاله English

Coordinate and Subordinate Compound Sentences in Khotanese

چکیده English

Text study and the analysis of ancient manuscripts are significant ways to become more familiarized with cultural and literary backgrounds of a language. The study of Iranian ancient languages will provide us with more information about different semantic and syntactic layers in the construction of these languages. The Khotanese language is one of the eastern middle Iranian languages. Since this language has been studied and researched less than other old Iranian and western middle Iranian languages, the present article aims to studyCoordinate and subordinate compound sentences in the Book of Zambasta, chapter 2. The Book of Zambasta is one of the major works of literature in Kholanese language which is an original and indigenous compilation that describes the Mahāyāna school of Buddhism doctrine. Studies prove the existences of three forms of simple, compound sentences in the text. In this article only nominal clauses of subordinate compound sentences are discussed. For this purpose, some sentences are collected from the Book of Zambasta, chapter 2 as examples.

کلیدواژه‌ها English

Eastern Iranian languages
Khotani language
Zambaste
compound sentences of co-position
compound sentences of dependence
noun clause
ابوالقاسمی، محسن، 1383، دستور تاریخی زبان فارسی، چاپ چهارم، تهران.
افراشی، آزیتا، 1388، ساخت زبان فارسی، تهران.
انوری، حسن و احمدی گیوی، حسن، 138۵، دستور زبان فارسی، تهران.
تفضلی، احمد، 1378، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، تهران.
حق‌شناس، علی‌محمد و همکاران، 1387، دستور زبان فارسی، تهران.
فرشیدورد، خسرو، 1382، جمله و تحول آن در زبان فارسی، تهران.
گلفام، ارسلان، 138۵، اصول دستور زبان، تهران.
مشکوة‌الدینی، مهدی، 138۵، دستور زبان فارسی بر پایۀ نظریۀ گشتاری، مشهد.
ــــــــــ ، 138۶، دستور زبان فارسی (واژگان و پیوندهای ساختی)، تهران.
میرفخرایی، مهشید، 1383، درآمدی بر زبان ختنی، تهران.
ــــــــــ ، 1394، «ادبیات ختنی»، تاریخ جامع ایران، ج ۵، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، ص ۵33-۵7۶.
ناتل خانلری، پرویز، 139۵، دستور زبان فارسی، تهران.
Canevascini, G., 1991, “Medio-reflexive Verbs in Khotanese”, Corolla Iranica, Papers in Honor of Prof. Dr. David Neil MacKenzie on the Occasion of His 65th Birthday on April 8th, 1991, ed. R. E. Emmerick and D. Weber, Frankfurt am Main, pp. 23-26.
Degener, A., 1993, “Zur Syntax des Khotanischen”, Medioiranica, Proceedings of the International Colloquium Organized by the Katholieke Universiteit Leuven from the 21st to the 23rd of May 1990, ed. W. Skalmowski and A. van Tongerloo, Leuven, pp. 45-56.
Emmerick, R. E., 1968a, The Book of Zambasta: A Khotanese Poem on Buddhism, London.
–––––, 1968b, Saka Grammatical Studies (SGS), London.
–––––, 2008, An Introduction to Khotanese, Unpublished, ed. M. Maggi et al., Wiesbaden.
Emmerick R. E. and Skjærvø, P.O., 1982, Studies in the Vocabulary of Khotanese, vol. I., Vienna.
Gercenberg, L. G., 1965, “Hotanosakskij jazyk”, Jazyki nordov Azri i Afriki, Moskva, pp. 117-137.
Heston, W. L., 1976, Selected Problems in Fifth to Tenth Century Iranian Syntax, Doctral Dissertation, University of Pennsylvania.
Maggi, M., 2009, “Khotanese Literature”, A History of Persian Literature: The Literature of Pre-Islamic Iran, ed. by R. E. Emmerick and M. Macuch, London, pp. 330-417.
–––––, 2015, “Local Literatures: Khotaneseˮ, Brill’s Encyclopedia of Buddhism 1: Literature and languages, ed. J. Silk, Leiden, pp. 860-870.
Sander, L., 1986, “Brahmi Scripts on the Eastern Silk Raods”, Studien zur Indologie und Iranistik 11-12, pp. 159-192.

  • تاریخ دریافت 08 اسفند 1400