نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

پسوندهای فریب‌کار زبان فارسی (ناگفته‌هایی دربارۀ ساخت‌واژه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
یدالله منصوری
دانشیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی
10.22034/nf.2022.146099
چکیده
چکیده: موضوع این گفتار ساخت‌واژه در زبان فارسی است. در این گفتار به واژه‌های مشتق پسوندداری پرداخته‌ می‌شود که مطابق قاعدۀ معمولی ساخت‌واژۀ زبان فارسی، قابل تحلیل نیستند، بلکه شیوه و روش خاصی را دنبال می‌کنند، درواقع جزئی از واژه‌های تاریخی زبان فارسی هستند و روش تاریخی ساخت‌واژی بر آنها حاکم است. این پسوندها عبارت‌اند از:
-ار، -سار، -یار و -مان. ازآنجایی‌که تشخیص کارکرد این پسوندها در واژه‌های مشتق در تجزیه و تحلیل کار چندان آسان نمی‌نماید، در اینجا با عنوانِ «پسوندهای فریب‌کار» نام‌گذاری شده‌اند. طرح کردن این نمونه‌ها به پژوهشگران زبان فارسی کمک می‌کند تا از مسائل جزئی و سادۀ زبان، چشم‌پوشی نکنند و آنها را در کار بررسی زبان و به‌ویژه ساخت‌واژه و واژه‌سازی زبان فارسی هوشیار کند. اساساً بررسی‌های زبانی نیازمند این‌چنین ریزبینی‌های دقیق است.
کلیدواژه‌ها
ساخت‌واژه
واژه‌سازی
پسوندهای فریب‌کار
صورت تاریخی واژگان

عنوان مقاله English

Misleading Suffixes in Persian Language (The Unsaid Points about Morphology)

چکیده English

This article deals with morphology in Persian language. Here, our data or words don’t have regular word-formation. On the other hand, we cannot easily analyze these words by studying the general linguistics; since, they are historical forms in Persian language. Therefore, we could analyze them only by a historical linguistics method. For example, the derivative forms of these words are followed by suffixes such as: -ār, -mān, -sār, -yār. Due to the irregular analysis, we call these words ‘misleading suffixes’.

ابوالقاسمی، محسن، ۱۳۸۷، دستور تاریخی زبان فارسی، تهران.
ــــــــــ ، ۱۳۹۴، زبان فارسی و سرگذشت آن و گفتارهای دیگر، تهران.
دهخدا، علی‌اکبر، 1377، لغت‌نامه، تهران.
منصوری، یدالله، ۱۳۹۶، فرهنگ زبان پهلوی، ج 2، تهران.
ــــــــــ ، 1398، فرهنگ زبان پهلوی،ج 3، تهران.
 
Bartholomae, Ch., 1979 (rept.), Altiranisches Wörterbuch, Berlin (Strassburg, 1904).
Bailey, H. W., 1979, Dictionary of Khotan Saka, London.
Durkin-Meisterernst, D., 2014, Grammatik des Westmitteliranschen (Parthisch und Mittelpersisch), Wien.
Kent, R. G., 1953, Old Persian (Grammar-Texts-Lexicon), New Haven.
MacKenzie, D. N., 1971, A Concise Pahlavi Dictionary, London.
Nyberg, H. S., 1974, A Manual of Pahlavi, 2 vols., Wiesbaden.
Salemann, C., 1930, A Middle Persian Grammar, tr. by Mr. L. Bogdanov, Bombay.

  • تاریخ دریافت 17 اسفند 1400