نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

معرفی معیار لغات قویم؛ فرهنگ واژگان شاهنامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور
چکیده
در این مقاله به معرفی فرهنگ معیار لغات قویم اثر مجرم کشمیری (قرن سیزدهم) پرداخته شده‌است. نسخۀ منحصربه‌فرد این فرهنگ با شمارۀ D-1/84481 در دانشگاه پنجابِ لاهور نگهداری می‌شود. معیار لغات قویم، براساس حروف الفبا و در دو بخشِ لغات و کنایات مرتب شده و در بردارندۀ ۳۱ فصل اصلی و ۳۶۵ فصل فرعی است. در بخش کنایات، که در انتهای فرهنگ آمده، ۱۱۹ اصطلاح کنایی و ۱۶۹ بیت از شاهنامه شاهد آورده شده‌است. مجموع بیت‌های شاهنامه در متن و کنایات ۳۴۲۶ بیت و مجموع مدخل‌ها در متن و کنایات ۱۸۶۵ مدخل است که از این تعداد، ۱۱۷ مدخلْ اسم مکان و ۱۸۶ مدخلْ نام اشخاص است. برخی مدخل‌های این فرهنگ در دیگر فرهنگ‌های شاهنامه دیده نمی‌شود و ضبط برخی شاهدهای آن با صورت مضبوط آن‌ها در چاپ‌های فعلی و معروف شاهنامه یکسان نیست.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

introducing the standard of strong words; Glossary of Shahnameh

چکیده English

In this article, the introduction of the standard vocabulary of Qoim words by the Kashmiri criminal (thirteenth century) has been discussed. The unique copy of this culture with the number D-1/84481 is kept in the University of the Punjab, Lahore. The standard of strong words is arranged alphabetically and in two parts of words and allusions, and it contains 31 main chapters and 365 sub-chapters. In the allusion section, which comes at the end of the culture, 119 allusive terms and 169 verses from Shahnameh Shahid are given. The total number of Shahnameh verses in the text and allusions is 3426 verses and the total number of entries in the text and allusions is 1865 entries, of which 117 entries are place names and 186 are person names. Some entries of this culture are not seen in other cultures of Shahnameh, and the recording of some of its witnesses is not the same as their strong form in the current and famous editions of Shahnameh

کلیدواژه‌ها English

Quyim vocabulary criteria
Kashmiri criminal
Shahnameh
Ganjnameh
criminal culture
اختر هوگلی، قاضی محمدصادق‌خان (۱۳۹۲)، آفتاب عالمتاب، تصحیح مریم برزگر، تهران، سفیر اردهال.
حسن‌خان بهوپالی، محمدعلی (۱۳۹۰)، صبح گلشن، تصحیح مجتبی برزآبادی فراهانی، تهران، اوستا.
خدیوجم، حسین (۱۳۵۵)، «فرهنگ شاهنامه یا گنجنامۀ مجرم»، سخن، دورۀ ۲۵، ش ۲، ۵، ۶، ۷ و ۸.
خطیبی، ابوالفضل (۱۳۷۹)، «نگاهی به فرهنگ‌های شاهنامه از آغاز تا امروز»، نامه فرهنگستان، شمارۀ ۱۵، صفحه‌های ۳۷ـ۵۷.
دبیرسیاقی، محمد (۱۳۷۵)، فرهنگ‌های فارسی به فارسی و فارسی به زبان‌های دیگر، تهران، آرا.
رادفر، ابوالقاسم (۱۳۸۵)، درآمدی بر منابع واژگانی شاهنامه و معرفی گنجنامه، شاهنامه‌پژوهی، دفتر نخست، زیر نظر دکتر محمدرضا راشد محصل، مشهد، فرهنگسرای فردوسی.
راشدی، حسام‌الدین (۱۳۴۶)، تذکرۀ شعرای کشمیر (تکملۀ تذکرۀ شعرای کشمیر محمد اصلح میرزا)، بخش سوم، لاهور، اقبال آکادمی پاکستان.
رستگار فسایی، منصور (۱۳۷۹)، فرهنگ نام‌های شاهنامه، دو مجلد، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی.
ظهورالدین احمد (۱۳۷۴)، فرهنگ شاهنامه، نمیرم از این پس که من زنده‌ام، مجموعه‌مقالات کنگرۀ جهانی بزرگداشت فردوسی، به کوشش غلامرضا ستوده، تهران، صفحه‌های ۴۰۷ـ۴۱۱.
عباسی نوشاهی، خضر (۱۳۶۵)، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانۀ دانشگاه پنجاب لاهور (گنجینۀ آذر)، پاکستان، مرکز تحقیقات ایران و پاکستان.
نوشاهی، عارف (۱۳۹۰)، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانۀ مرکزی دانشگاه پنجاب لاهور، دو جلد، تهران، میراث مکتوب.