نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

دربارۀ بیتی منسوب به لبیبی در فرهنگ‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدﮤ ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه اراک، اراک، ایران
چکیده
در بیشترِ فرهنگ‌های کهن فارسی شاهدهای شعری بسیاری همراه با نام سرایندگان آن‌ها در ذیل واژه‌ها و ترکیب‌ها آمده‌است. این سنّت ارزشمند، افزون بر ارزش‌های لغوی، گاه سبب شده بیت‌هایی از دیوان‌های بربادرفتۀ شاعران کهن فارسی از دستبرد حوادث و فتنه‌های روزگار در امان مانَد و مانند گنجینه‌ای ارزشمند به دست ما برسد. لبیبی از شاعرانی است که در فرهنگ‌ها شاهدهای پُرشماری از شعرهای وی آورده شده‌است. در این پژوهش ضبط بیتی از او در فرهنگ‌ها را بررسی کرده‌ایم و کوشیده‌ایم بر پایۀ قرینه‌های درون‌متنی و برون‌متنی، پیشنهاد تازه‌ای برای تصحیح آن مطرح کنیم.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Study of a Verse Attributed to Labībī in Persian Lexicons

نویسنده English

Majid Mansouri
Faculty Member, Bu-Ali Sina University, Hamadan
چکیده English

In many ancient Persian lexicons, numerous verses are cited as examples under specific words and compounds, attributed to their respective poets. This valuable tradition, beyond its linguistic significance, has often preserved verses from lost collections of ancient Persian poets, thus safeguarding them as a precious repository for us. Labībī is one such poet whose verses are extensively quoted in lexicons. This study examines a verse attributed to him in lexicons and proposes a new textual edition based on both internal and external evidence.

کلیدواژه‌ها English

Lexicons
example
Labībī
edition
اسدی طوسی، ابومنصور، لغت فرس، به تصحیح عباس اقبال، تهران، چاپخانۀ مجلس، ۱۳۱۹.
امامی، نصرالله، استاد شاعران رودکی، تهران، جامی، ۱۳۸۳.
خاقانی شروانی، افضل‌الدین بدیل، دیوان، به تصحیح ضیاءالدین سجادی، تهران، زوّار، ۱۳۷۸.
دهخدا، علی‌اکبر و همکاران، لغت‌نامه، تهران، مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا، ۱۳۷۷.
دهخدا، علی‌اکبر، امثال و حکم، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۳.
رواقی، علی، سروده‌های رودکی، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۹.
رودکی، جعفربن محمد (۱)، دیوان، تصحیح و شرح جعفر شعار، تهران، قطره، ۱۳۸۲.
رودکی، جعفربن محمد (۲)، دیوان، شرح و توضیح منوچهر دانش‌پژوه، تهران، توس، ۱۳۸۳.
رودکی، جعفربن محمد (۳)، دیوان، توضیح و تحلیل کامل احمدنژاد، تهران، کتاب آمه، ۱۳۹۱.
سنایی غزنوی، دیوان، به اهتمام مدرس رضوی، تهران، سنایی، ۱۳۸۵.
سوزنی سمرقندی، دیوان، به تصحیح ناصرالدین شاه‌حسینی، تهران، چاپخانۀ سپهر، ۱۳۳۸.
شعار، جعفر و انوری حسن، گزیدﮤ اشعار رودکی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۶۹.
قوّاس غزنوی، فخرالدین مبارکشاه، به اهتمام نذیر احمد، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۵۳.
محمدبن منور، اسرارالتوحید فی مقامات الشیخ ابی سعید، تصحیح محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران، آگه، ۱۳۸۸.
منصوری، یدالله، بررسی ریشه شناختی فعل های زبان پهلوی، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۸۵.
نفیسی، سعید، احوال و اشعار رودکی، تهران، ادب، ۱۳۱۹.
نفیسی، سعید، محیط زندگی و احوال و اشعار رودکی، تهران، طهوری، ۱۳۸۲.
وفایی، حسین، فرهنگ فارسی، ویراستۀ تن هوی جو، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۷۴.
دوره 23، شماره 2 - شماره پیاپی 90
نامه فرهنگستان (فرهنگ‌نویسی)
خرداد و تیر 1403
صفحه 105-108

  • تاریخ دریافت 03 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری 11 تیر 1403
  • تاریخ پذیرش 25 آذر 1400