نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

معرفی روایت حماسی روسی از نبرد پدر و پسر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو وابستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران
چکیده
نبرد پدر و پسر از نقش‌مایه‌های پرکاربرد در ادبیات حماسی اقوام مختلف جهان بوده و پژوهشگران بسیاری این نقش‌مایه را از جنبه‌های گوناگون، و از جمله با نگاه تطبیقی، بررسی کرده‌اند. یکی از نمونه‌های قابل اعتنای کاربرد این نقش‌مایه در متون حماسی روایت روسی نبرد دو پهلوان پدر و پسر است که به رغم شباهت‌های بارز با نسخۀ ایرانی (نبرد رستم و سهراب در شاهنامه) تاکنون به فارسی ترجمه نشده و پژوهشگران ما ناگزیر به آشنایی با خط سیر و ماجرای کلی آن بسنده کرده‌اند. در این مقاله، ترجمۀ مشهورترین گونۀ روایت روسی نبرد پدر و پسر ارائه شده و ضمن معرفی ویژگی‌های ساختار و سبکی آن، به نکته‌هایی دربارۀ شباهت‌ها و تفاوت‌های نسخه‌های روسی و فارسی نبرد پدر و پسر پرداخته می‌شود تا ثابت شود که این دو حماسه، مستقیم یا باواسطه، با یکدیگر در ارتباط بوده‌اند و شباهت‌های آنها را نمی‌توان با تصادف یا همسانی شرایط تاریخی و اجتماعی توجیه کرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Introduction to the Russian Epic Narrative of the Father-Son Battle

نویسنده English

Abtin Golkar
Affiliate member of Persian Language and Literature Academy, Tehran, Iran
چکیده English

Corresponding member of the Academay of Persian language and literature
The father-son battle is a prominent motif in the epic literature of various cultures worldwide, and many researchers have studied this motif from different perspectives, including comparative approaches. One notable example of this motif in epic texts is the Russian narrative of the battle between two heroic figures, a father and son. Despite its significant similarities to the Iranian version (the battle between Rostam and Sohrab in Shahnameh), it has not yet been translated into Persian, and Iranian researchers have only had access to a general outline of the plot and main events. This article provides a translation of the most famous Russian version of the father-son battle narrative, highlighting its structural and stylistic features, and discusses points regarding the similarities and differences between the Russian and Persian versions. The aim is to demonstrate that these two epic texts are connected, either directly or indirectly, and that their similarities cannot be explained by coincidence or parallel historical and social conditions.

کلیدواژه‌ها English

Epic
Father-son battle
Shahnameh
Bylina
Iliya Muromets
خالقی مطلق، جلال (1361)، «یکی داستان است پر آب چشم: دربارۀ موضوع نبرد پدر و پسر»، ایران‌نامه، ش 2 زمستان، صص 164ـ205.
زریری، عباس (1369)، داستان رستم و سهراب: روایت نقالان، ویرایش جلیل دوستخواه. تهران، توس.
مختاریان، بهار (1386)، «تهمینه (تهمیمه) کیست؟» نامۀ فرهنگستان، 3/9 پاییز، ص 150-179.
مینورسکی، ولادیمیر (1369)، «حماسۀ ملی ایران و ادبیات عامیانۀ روس»، ترجمۀ غلامعلی سیار. آینده. س شانزدهم. ش 5ـ8، مرداد ـ آبان، صص 353ـ370.
هفت منظومۀ حماسی (1394). تصحیح و تحقیق رضا غفوری، تهران، میراث مکتوب.
Миллер, Вс.Ф. (1892) Экскурсы в область русского народного эпоса. М.: Типография И.Н.Кушнерева и Ко.
Miller V.F. (1892) Diversions into Russian folk epic. Moscow: Typography of I.N.Kushnerev.
Potter M.A. (1902) Sohrab and Rustem: The Epic Theme of Combat between Father and Son, London: David Nutt.
Пропп В.Я. (1958) Русский героический эпос. Изд. 2-ое, испр. М.: гос. изд. художественной литературы.
Propp V.J. (1958) Russian heroic epic (in Russian). 2nd edition, revised. Moscow: State publication “Khodozhestvennaya literatura”.
Былины. (1988) под ред. Ф.М.Селиванова. М.: Сов. Россия.
Bylinas. ed. (1988) by F.M.Selivanov. Moscow: Soviet Russia.
دوره 23، شماره 4 - شماره پیاپی 92
نامه فرهنگستان (ادبیات تطبیقی)
مهر و آبان 1403
صفحه 139-156

  • تاریخ دریافت 20 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 02 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 08 شهریور 1403