نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

دربارۀ کلمۀ بَرمر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران
چکیده
در این مقاله به بررسی واژۀ «برمر» می‌پردازیم که به‌معنی «توقع»، «انتظار» و «امید» بوده، و شواهد آن عمدتاً مربوط به برخی اشعار کهن، تراجم کهن فارسیِ قرآن، لغت‌نامه‌های کهن عربی-فارسی و همچنین، لغت‌نامه‌های فارسی پدیدآمده در شبه‌قارۀ هند است. ما نشان می‌دهیم که صورت‌های متفاوتی از این واژه همچون «برمو»، «پرمو»، «پرموز» و.. که در لغت‌نامه‌های شبه‌‌قاره ثبت شده است، همگی صورت‌های فاسد و حاصل تصحیف و تحریف ضبط اصیل «برمر» است. در پایان این واژه را از حیث ریشه‌شناختی بررسی کرده و استدلال می‌کنیم که متشکل است از حرف اضافۀ «بر» و «مر» به معنای «شمار» و «حساب».
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

On the Word bar-mar

نویسنده English

Ali Ashraf Sadeghi
Associate member of the Academy of Persian Language and Literature, Tehran, Iran
چکیده English

This paper deals with the word bar-mar, with meanings such as ‘expectation’ and ‘hope’. It occurred mostly in early Persian poetry, early Persian translations of Quran and early Arabic-Persian dictionaries, but also in some relative late Persian lexicons composed in the Indian subcontinent. It is shown that the Persian lexicons in the Indian subcontinent have mentioned the word with several variants such as barmū, parmū, parmūz, etc., all of which should be considered as corrupted forms or erratum of the original bar-mar. Finally, the word is analyzed from an etymological point of view, concluding that it is consisted of the preposition bar ‘upon’ and the substantive mar ‘calculation’, eventually meaning ‘something that is expected’.

کلیدواژه‌ها English

Bremer
lexicography: old Persian translations of the Quran: old Arabic-Persian dictionaries: Persian dictionaries in the Indian subcontinent
انجو شیرازی، میرجلال‌الدین حسین (1351)، فرهنگ جهانگیری، ویراستۀ رحیم عفیفی، مشهد، دانشگاه مشهد.
برهان قاطع!  خلف تبریزی
ترجمۀ تفسیر طبری (۱۳۴۴)، به کوشش یغمایی، ج 7،  تهران، دانشگاه تهران.
حاجی‌سیدآقایی، اکرم (۱۳۹۰)، «لزوم بازنگری در تصحیح قصص‌الانبیای نیشابوری»، آینۀ میراث، ضمیمۀ ش ۲۱، تهران، میراث مکتوب.
خلف تبریزی، محمدحسین (1361)، برهان قاطع، به کوشش محمد معین، تهران، امیرکبیر.
دهلوی، محمد بن لاد (۱۳۰۲ هجری)، مؤیدالفضلا، کانپور، نولکِشورپریس.
رواقی، علی (۱۳۸۱)، ذیل فرهنگ‌های فارسی، تهران، هرمس.
سروری (کاشانی)، محمدقاسم (1338)، فرهنگ مجمع الفرس (فرهنگ سروری)، ج 1، به کوشش
محمد دبیرسیاقی، تهران، علمی.
صادقی، علی‌اشرف (۱۳۹۱)، «تحقیق در کتاب‌المصادر ابوبکر بستی»، آینۀ میراث، ضمیمۀ ش ۲۳، تهران، میراث مکتوب.
فرهنگ جهانگیری ! انجو شیرازی
فرهنگ مصادر اللغه (۱۳۷۷)، به کوشش عزیزالله جوینی، تهران، دانشگاه تهران.
قرآن قدس (۱۳۶۴)، به کوشش علی رواقی، تهران، بنیاد فرهنگی شهید محمد رواقی.
کرمینی، علی‌بن محمد (۱۴۰۵ هـ ق / ۱۳۶۳ ش / ۱۹۸۵ م)، تکملةالاصناف، چاپ عکسی، راولپندی،
مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان.
مختاری، عثمان (۱۳۴۱)، دیوان، به کوشش جلال همایی، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
مسعود سعد (۱۳۹۰)، دیوان، به کوشش محمد مهیار، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ناتل خانلری، پرویز (۱۳۵۲)، تاریخ زبان فارسی، ج ۲ از دورﮤ 5 ‌جلدی، تهران، بنیاد فرهنگ ایران.
____________ (1395)، تاریخ زبان فارسی، ج 1 از دورﮤ 3 جلدی، تهران، نشر نو.
Benveniste, É. (1938), “Sur un fragment d’un psautier syro-persan”, Journal Asiatique, p. 458-462.
Gignoux, Ph. (2010), “La collection de textes attribuables à Dādēn-Vindād dans l’archive pehlevie de Berkeley”, Res Orientales, XIX (Sources for the History of Sasanian and Post-Sasanian Iran), R. Gyselen (ed.), Peeters, Leuven, Belgique, p. 11-134.
Hansen, O. (1937), Die mittelpersischen Papyri der Papyrussamlung der Staatlichen Museen zu Berlin, Berlin, Verlag der Akademie der Wissenschaften.
Lazard, G. (1963), La langue des plus anciens monuments de la prose persane, Paris, Klincksiek.
MacKenzie, D. N. (1966), “Ad Judeo-Persica II Hafniensia”, Journal of Royal Asiatic Society, 1-2, p. 69.
Sims-Williams, N. (2011), “Early New Persian in Syriac Script (Two Texts from Turfan)”, Bulletin of the School of Oriental an African Studies, 74 (3), p. 353-374.
دوره 24، شماره 2 - شماره پیاپی 96
نامه فرهنگستان (زبان‌ها و گویش‌های ایرانی)
خرداد و تیر 1404
صفحه 5-12

  • تاریخ دریافت 12 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 21 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 17 شهریور 1403