نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

دربارۀ دستور خط فارسی شکسته

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی، تهران، ایران
10.22034/nf.2025.535829.1430
چکیده
مقالۀ حاضر، که صورت تکمیل‌شدۀ متن خطابۀ نگارنده است در چهارصد و هشتاد و دومین جلسۀ شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی (دوشنبه 21 خرداد 1403)، مشتمل بر سه بخش است: در بخش نخست، مفاهیم مقدّماتی و کلّیِ مربوط به بحث شکسته‌نویسی و دستور خط معرّفی می‌شود؛ بخش دوم بحث دربارۀ انواع صورت‌های شکستۀ فارسی است که عبارت‌اند از: «صورت‌های شکستۀ غیر فعلی»، «صورت‌های شکستۀ افعال تام»، «صورت‌های شکستۀ پی‌بستی»، و «صورت‌های شکستۀ عبارتی»؛ و بالاخره بخش سوم بحثی اجمالی است دربارۀ ضرورت درج و ویرایش صورت‌های شکسته در فرهنگ‌های فارسی.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

On Persian Colloquial Orthography

نویسنده English

Omid Tabibzadeh
Permanent Member of the Academy of Persian Language and Literature, Tehran, Iran
چکیده English

The present article, which is a completed version of the author’s speech at the 482nd session of the Council of the Academy of Persian Language and Literature (Monday, 21 Khordad 1403/ 10 June 2024), consists of three parts: in the first part, introductory and general concepts related to the discussion of Persian colloquial orthography are introduced; the second part discusses the types of colloquial Persian written forms, which include: »colloquial non-verb forms«, »colloquial complete verb forms«, »colloquial continuous forms«, and »colloquial phrase forms«; and finally, the third part is a brief discussion on the necessity of including and editing colloquial forms in Persian dictionaries.

کلیدواژه‌ها English

Colloquial Persian
colloquial written forms
Persian colloquial forms
Persian colloquial orthography
جمالزاده، محمّدعلی (1300)، یکی بود یکی نبود، تهران، بی نا.
خانلری، پرویز [پ. ن. خ.] (1353)، «زبان فصیح»، سخن (مجلّۀ ادبیّات و دانش و هنر)، دورۀ بیست‌ و چهارم، ش 2، شهریور و مهر، ص 1135-1139.
دستور خطّ فارسی (1401)، ویراست جدید، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نشر آثار).
ساعدی، غلامحسین (1343)، «گاو»، در عزاداران بَیـَل، تهران، نیل.
صادقی، علی‌اشرف (1362)، «زبان معیار»، نشر دانش، سال سوم، ش 16، خرداد و تیر، ص 16-21.
ــــــــ (سرپرست، سامانۀ برخط)، «سامانۀ جستجوی دادگان فرهنگستان زبان و ادب فارسی»،
https://dadegan.apll.ir/
صلح‌جو، علی (1386)، «بشکنیم یا نشکنیم» (پاسخی به نظر منوچهر انور در نمایشنامۀ عروسک‌خانهمترجم، سال هفدهم، ش 45، بهار و تابستان، ص 9-22.
ــــــــ (1391)، اصول شکسته‌نویسی (راهنمای شکستن واژه‌ها در گفت‌وگوهای داستان)، تهران، نشر مرکز.
طبیب‌زاده، امید (1398 الف)، مبانی و دستور خطّ فارسی شکسته (براساس صد سال آثار داستانی و نمایشی (از 1298-1397))، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ــــــــ (1398 ب)، فارسی شکسته (دستور خطّ و فرهنگ املایی)، تهران، کتاب بهار.
ــــــــ (1390، به‌کوشش)، «مصاحبه با ابوالحسن نجفی»، در جشن‌نامۀ ابوالحسن نجفی، تهران، نیلوفر، ص 21-210.
قیّومی، مسعود و مریم مسگرخویی (1403)، دستور خطّ و فرهنگ املایی فارسی غیر رسمی (نسخۀ پیشنهادی؛ غیر قابل استناد)، تهران، فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
نجفی، ابوالحسن (1387)، فرهنگ فارسی عامیانه، چاپ دوم، تهران، نیلوفر.
هدایت، صادق (1311)، سه قطره خون، تهران، بی نا.
ــــــــ (1312)، سایه‌روشن، تهران، بی نا.
ــــــــ (1315)، بوف کور، تهران، بی نا.
ــــــــ (1322)، علویّه‌خانم و ولنگاری، تهران، بی نا.
Allen, R. )2006),
https://themarkaz.org/the-art-of-arabic-translation-an-interview-with-roger-allen/
Boyle, J. A. )1952(, »Notes on the Colloquial Language of Persia as Recorded in Certain Recent Writings«,
Bulletin of the School of Oriental and African Studies, Vol. 14, No. 3,
pp. 451-462.
Ferguson, Ch. A. (1972), »Diglossia«, In Language and social context (Selected readings), Pier Paolo Giglioli )ed.(, Harmondsworth, Penguin, PP. 232-251.
دوره 24، شماره 4 - شماره پیاپی 98
نامه فرهنگستان (تحقیقات ادبی)
مهر و آبان 1404
صفحه 7-22

  • تاریخ دریافت 29 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 17 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 23 شهریور 1404