نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

تقویت گفتمان عرفانی با سوالات هنری در اشعار آیت‌الله خمینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب، ایران، بناب
10.22034/nf.2026.480476.1339
چکیده
کنکاش در انواع سؤال‌های بلاغی و طبقه‌بندی و نقد آن‌ها، در پژوهش‌های تحلیل گفتمانی از اهمیت بسیاری برخوردار است. سخن‌وران و اندیشمندان حوزه‌های مختلف علم و تفکر، در تبیین و تحلیل منظورهای گفتمانی خود از انواع سوالات بلاغی بهره برده‌اند. آیت‌الله خمینی، جز فقاهت دینی و زعامت سیاسی، با زبان شعر نیز به تفسیر و تحلیل اندیشه‌های عرفانی-قرآنی پرداخته است و هنرمندانه در لباس سوالات بلاغی، منظرهای گفتمانی و اندیشگانی خود را بازتاب داده است. مسئلۀ اصلی تحقیق حاضر، مطالعه در انواع سؤالات موجود در اشعار این متفکر بزرگ فقید و تحلیل و طبقه‌بندی آن، به جهت القای معانی ثانوی و گفتمانی بوده است. در این تحقیق که به روش تحقیق ترکیبی (توصیفی- آماری و استدلالی) انجام شد، به این نتایج دست یافتیم: انواع سوالات بلاغی با معانی ثانویۀ اظهاری و اخباری، تقریر و تاکید، نفی و انکار، اعتراض، بث‌الشکوی، مبالغه، تجاهل‌العارف، تمنی و ترجی (آرزو) و استبعاد از بسامد بیشتری در دیوان شعری آیت‌الله خمینی برخورداراست. سوالات بلاغی برای تبیین، تاکید و تقویت مبانی اصلی گفتمان عرفانی شعر ایشان، به‌ویژه: تجلّی معنای عظیم و شهودی عشق، جنبه‌های تعلیمی-حکمی عرفان، جنبه‌های انتقادی و اصلاحی گفتمان عرفانی استفاده شده است و به‌خوبی توانسته است عهده‌دار نقش‌های گوناگون هنری و گقتمانی و ارزش ساختاری خود باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Strengthening the mystical discourse with artistic questions in Ayatollah Khomeini's poems

نویسندگان English

parvin Golinejhad 1
SEYYED FAZLOLLHAH RAZAVIPOOR 2
Narges Oskouie 3
1 دانشجوی گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران
3 Associate Professor of Persian Language and Literature, Bonab Branch, Islamic Azad University, Bonab, Iran
چکیده English

کنکاش در انواع سؤال‌های بلاغی و طبقه‌بندی و نقد آن‌ها، در پژوهش‌های تحلیل گفتمانی از اهمیت بسیاری برخوردار است. سخن‌وران و اندیشمندان حوزه‌های مختلف علم و تفکر، در تبیین و تحلیل منظورهای گفتمانی خود از انواع سوالات بلاغی بهره برده‌اند. آیت‌الله خمینی، جز فقاهت دینی و زعامت سیاسی، با زبان شعر نیز به تفسیر و تحلیل اندیشه‌های عرفانی-قرآنی پرداخته است و هنرمندانه در لباس سوالات بلاغی، منظرهای گفتمانی و اندیشگانی خود را بازتاب داده است. مسئلۀ اصلی تحقیق حاضر، مطالعه در انواع سؤالات موجود در اشعار این متفکر بزرگ فقید و تحلیل و طبقه‌بندی آن، به جهت القای معانی ثانوی و گفتمانی بوده است. در این تحقیق که به روش تحقیق ترکیبی (توصیفی- آماری و استدلالی) انجام شد، به این نتایج دست یافتیم: انواع سوالات بلاغی با معانی ثانویۀ اظهاری و اخباری، تقریر و تاکید، نفی و انکار، اعتراض، بث‌الشکوی، مبالغه، تجاهل‌العارف، تمنی و ترجی (آرزو) و استبعاد از بسامد بیشتری در دیوان شعری آیت‌الله خمینی برخورداراست. سوالات بلاغی برای تبیین، تاکید و تقویت مبانی اصلی گفتمان عرفانی شعر ایشان، به‌ویژه: تجلّی معنای عظیم و شهودی عشق، جنبه‌های تعلیمی-حکمی عرفان، جنبه‌های انتقادی و اصلاحی گفتمان عرفانی استفاده شده است و به‌خوبی توانسته است عهده‌دار نقش‌های گوناگون هنری و گقتمانی و ارزش ساختاری خود باشد.

کلیدواژه‌ها English

سؤال بلاغی
اشعار آیت‌الله خمینی
معانی ثانوی
تحلیل محتوای گفتمانی
گفتمان عرفانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 01 آذر 1404

  • تاریخ دریافت 07 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 22 آبان 1403
  • تاریخ پذیرش 23 بهمن 1403