بررسی صوتی محل تولید همخوان‌های  انفجاری  در  زبان  ترکی

صادقی, وحید; محمودی, سولماز

doi:10.22034/nf.2026.574010.1513

بررسی صوتی محل تولید همخوان‌های انفجاری در زبان ترکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

وحید صادقی ¹

سولماز محمودی ²

¹ استاد زبان‌شناسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران

² استادیار زبان‌شناسی دانشگاه آتاترک، ارزروم، ترکیه

10.22034/nf.2026.574010.1513

چکیده

فرکانس سازۀ دوم برحسب محل تولید همخوان مجاور تغییر می‌کند. این تغییر بر آغازۀ سازۀ دوم اثر می‌گذارد. بنابراین، سازۀ دوم واکه سرنخ آکوستیکی محل تولید واکه‌ها است. ازطرفی، با قرار گرفتن یک همخوان انفجاری بر سر راه واکه، مقدار آغازۀ F2 تحت تأثیر محل تولید انفجاری تغییر می‌کند. از این ‌رو، گذار F2 از واکه به همخوان انفجاری و از همخوان انفجاری به واکه می‌تواند یک سرنخ آکوستیکی مناسب برای محل تولید انفجاری‌ها باشد. به‌عبارتی، تغییر محل تولید باعث می‌شود تا شیب گذار ‌ F2نیز تغییر کند. در یک مطالعۀ آزمایشگاهی، معادلۀ خط رگرسیون و ضریب همبستگی تغییرات آغازۀ F2 را به صورت تابعی از F2 در مرکز واکه برای تعیین میزان هم‌تولیدی همخوان‌های انفجاری زبان ترکی آذری با هر یک از ۹ واکۀ این زبان به‌دست آوردیم. نتایج تحلیل داده‌ها وجود همبستگی مثبت و هم‌جهت ‌بودن رابطۀ خطی بین آغازۀ سازۀ دوم و سازۀ دوم واکه را تأیید کرد. به‌طورکلی، نتایج به‌دست‌آمده نشان داد شیب، عرض از مبدأ و ضریب همبستگی معادلۀ خط رگرسیون سرنخ‌های صوتی مناسبی برای بازشناسی و طبقه‌بندی محل تولید همخوان‌های انفجاری ترکی به لبی، تیغه‌ای و بدنه‌ای است.

کلیدواژه‌ها

معادلۀ کانونی

همخوان‌های انفجاری

محل تولید همخوان

فرکانس سازۀ دوم

زبان ترکی

موضوعات

آواشناسی و واج‌شناسی زبان‌های ایرانی

عنوان مقاله English

Acoustic Study of Place of Articulation in Azari Turkish Stops

نویسندگان English

Vahid Sadeghi ¹

ُSolmaz Mahmoodi ²

¹ Professor of Linguistics, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran

² Assistant Professor of Linguistics, Ataturk University, Erzurum, Türkiye

چکیده English

This study addresses the place of articulation of stop consonants in Azari Turkish. The second formant frequency (F2) varies as to the place of articulation of the neighboring consonant. Thus, F2 transition from a consonant to the following vowel or from a vowel to the following consonant provides an acoustic cue to the place of articulation of the adjacent consonants. In a production experiment, locus equations and the regression coefficients of F2 onset as function of F2 vowel were extracted to determine the magnitude of coarticulation between Azari Turkish stops and the following vowels in CV sequences. Results suggested significant positive correlation between F2 onset and F2 vowel. Overall, the results showed that slopes, coefficients and intercepts of locus equations were reliable acoustic cues to stop place of articulation in Azari Turkish.

کلیدواژه‌ها English

locus equation

stop consonants

place of articulation

second formant frequency (F2)

Azari Turkish

بی‌جن‌خان، محمود (۱۳۹۲)، نظام آوایی زبان فارسی، تهران، سمت.

صادقی، وحید (۱۳۸۵، پایان‌نامۀ دکتری)، «بازشناسی واجی کلمات فارسی: رویکردی مبتنی بر نظریۀ بهینگی»، به راهنمایی محمود بی‌جن‌خان، دانشگاه تهران.

مدرسی ‌قوامی، گلناز (۱۳۹۱)، «سیگنال آکوستیکی: تنوع یا ثبات؟»، مجموعه‌مقالات نخستین هم‌اندیشی آواشناسی آزمایشگاهی، تهران، انجمن زبان‌شناسی ایران.

Akdemir, E., I. Ozbek, T. Çiloglu (2012), “Locus Equations for Turkish Plosives, 20th Signal Processing and Communications Applications Conference”, Proceedings of SIU, Istanbul, Turkey.

Boersma, P. & D. Weenink (2021), Praat: doing phonetics by computer [Computer program] Version 6.1.08, retrieved from http://www.praat.org/.

Delattre, P.C., A.M. Liberman & F.S. Cooper (1955), “Acoustic Loci and Transitional Cues for Consonants”, Journal of the Acoustical Society of America 27, pp. 769-773.

Krull, D. (1988), Acoustic Properties as Predictors of Perceptual Properties, Phonetic Experimental Research at the Institute of Linguistics, University of Stockholm (PERILUS), VII, pp. 66-70.

Krull, D. (1989), Consonant-vowel Coarticulation in Spontaneous Speech and in Reference Words. PERIL US, 10, pp. 101-105, Stockholm, University of Stockholm, Institute of Linguistics.

Lindblom, B. (1963), “Spectrographic Study of Vowel Reduction”, Journal of the Acoustical Society of America 35, pp. 783-807.

Modarresi Ghavami, G. (2002), The Effects of Syllable Boundary, Stop Consonant Closure Duration, and vot on vcv Coarticulation, PhD dissertation, University of Austin, Texas, USA.

Modarresi Ghavami, G., H. M. Sussman, B. Lindblom, E. Burlingame (2005), “Locus Equation Encoding of Stop Place: revisiting the voicing/vot issue”, Journal of Phonetics, 33, pp. 101-113.

Stevens, K. N. (1998), Acoustic Phonetics, Cambridge, MA, MIT Press.

Sussman, H. M. and J. Shore (1996), “Locus Equations as Phonetic Descriptors of Consonantal Place of Articulation”, Perception & Psychophysics, 58(6), pp. 936-946.

Sussman, H. M., D. Fruchter, J. Hilbert, & J. Sirosh (1998), “Linear Correlates in the Speech Signal”, Behavioral and Brain Sciences 21, pp. 241-299.