در این گفتار نگارنده آهنگ آن دارد که واژگان پزشک و پزشکی و دیگر واژه‌های وابسته بدان را برپایة متون پهلوی گردآوری کرده و یکایک به توصیف و دسته‌بندی و تحلیل آن بپردازد. در آغاز گزارش کوتاهی از پیشینة پزشکی در ایران باستان (برپایة کتاب اوستا) و واژگان و کاربرد آنان در متون اوستایی ارائه شده و سپس به واژگان پزشکی و وابسته‌های آن در دورة میانه، در زبان پهلوی، به تفصیل پرداخته شده است. هدف آگاهی دادن از وضعیّت پزشکی در جامعه ساسانی تا اوایل دورة اسلامی ایران است که می‌تواند از دیدگاه زبان‌شناسی تاریخی و اجتماعی (جامعه‌شناسی زبان) ارزشمند باشد. براین اساس می‌توان چند پرسش دراین زمینه طرح کرد: پرسش نخست این که در متون پهلوی مورد بررسی ما، نام پیشة پزشکی و رسته‌بندی پزشکان و واژگان وابسته به آن چگونه آمده است. پرسش دوم نام بیماری و شیوة دارو و درمان آن با چه واژگانی بیان شده است. پرسش سوم این که چه اندازه از این واژگان به فارسی رسیده است. در پاسخ به پرسش نخست، نام و عناوین پیشه و دانش پزشکی از متون پهلوی گردآوری شده و به دسته‌بندی و تحلیل آن‌ها پرداخته شده است.در پاسخ به پرسش دوم، نام انواع بیمارها و ناخوشی‌ها و راه‌های درمان آنان پرداخته شده است. در پاسخ به پرسش سوم، برخی از واژگان دانش پزشکی نوین که در فرهنگستان‌های اول و دوم برگزیده شده است، اشاره شده است.