نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

کاربرد تمثیل در قطعه‌ای تعلیمی به زبان ختنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموختۀ دکتری فرهنگ و زبان‌های باستانی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
چکیده
چکیده: ادبیات تعلیمی یکی از سبک‏‌های مهم ادبی و از شاخه‏‌های پربار انواع ادبی محسوب می‏شود که با بیان هنرمندانه و با استفاده از ابزارهای کارآمد ادبی همچون تمثیل به طرح مباحث تعلیمی می‏‌پردازد و پیام خاص خود را به مخاطبش انتقال می‏‌دهد. آنچه در آثار ادبی تعلیمی می‏‌تواند پند و اندرزهای اخلاقی را پررنگ‏تر کند، کاربرد ابزارهای بلاغی برای ملموس کردن برخی مفاهیم انتزاعی و غیرحسی‏ است. در این پژوهش به بررسی آرایه‏‌های ادبی در متنی به زبان ختنی می‏‌پردازیم. زبان ختنی یکی از زبان‌های ایرانی میانۀ شرقی است که در مقایسه با سایر زبان‏‌های ایرانی باستان و ایرانی میانۀ غربی کمتر مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته‌است، مقالۀ حاضر بر آن است که به بررسی آرایه‏‌های ادبی موجود در فصل دوم کتاب زمبسته بپردازد. کتاب زمبسته حاوی مطالب تعلیمی و آموزه‏‌های بودایی مکتب مهایانه است. بنابراین، می‏‌توان آن را در زمرۀ آثار تعلیمی به‏‌شمار آورد و به‌کارگیری این ابزارها در این فصل از کتاب شاید بیانگر این است که نویسنده با استفاده از آنها سعی در تفهیم بهتر مطالب تعلیمی به مخاطبان خود داشته‌است. همچنین، این مطالعه نشان می‏‌دهد که زبان ختنی نیز مانند دیگر زبان‏‏‌ها از چنین ابزارهای بلاغی بی‏‌بهره نبوده‌‌‌‌‌‌‌است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Use of Allegory in a Didactic Segment in Khotanese Language

نویسنده English

M. Taebi
Ph.D. student of ancient culture and languages ​​of Humanities and Cultural Studies Research Institute, Tehran Iran
چکیده English

Didactic literature is considered one of the most important literary styles and one of the most fruitful literary types, which utilizes artistic expression and effective literary tools like allegory to sketch out didactic topics to convey its special message to its audience. What makes moral advice more prominent in didactic literary works is the use of these rhetorical tools by the author, who uses them to make some abstract and non-sensual concepts more tangible. In this research, I shall investigate the literary devices in the old Iranian text in Khotanese language, one of the Middle Eastern Iranian languages. Since this language is less studied and researched compared to other old Iranian languages and Western Iranian Middle languages, the present paper aims to explore the literary devices in the second chapter of Zambasta, which contains didactic topics such as teachings of Mahāyāna Buddhism. This book is considered a didactic work since using these tools in its second chapter shows how the author tries to better teach the educational topics to his addressees. Furthermore, this study shows that like other languages, Khotanese language includes such rhetorical tools.

کلیدواژه‌ها English

Khotanese Language
Zambasta
Rhetorical tools
allegory
تفضلی، احمد، تاریخ ادبیات ایران پیش از اسلام، سخن، چاپ سوم، تهران 1378.
شایگان، داریوش، ادیان و مکتب‌های فلسفی هند، ج 1، 2، امیرکبیر، تهران 1356.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1)، شاعر آینه‌ها، ج 3، آگاه، تهران 1371.
_______________ (2)، صور خیال در شعر فارسی، آگاه، تهران 1378.
شمیسا، سیروس (1)، بیان و معانی، میترا، چاپ دوم، تهران 1386.
_______________ (2)، نگاهی تازه به بدیع، فردوس، چاپ یازدهم، تهران 1378.
شوالیه، ژان و آلن گربران، فرهنگ نمادها، ترجمۀ سودابه فضایلی، ج 3، جیحون 1388.
فتوحی، محمود، بلاغت تصویر، سخن، تهران 1385.
کوچش، زلتن، مقدمه‏ای کاربردی بر استعاره، ترجمۀ شیرین پورابراهیم، سمت، تهران 1393.
موسوی، سیده فاطمه، «استعارۀ مفهومی در قطعه‏ایی به زبان ختنی»، پژوهش‏های زبانی، دورۀ 4، شمارۀ 1، 1392، ص 111-127.
مولر، کلاوس، شمنیسم (درمانگران، روح‌ها، آیین‌ها)، ترجمۀ شاهرخ راعی، حکمت، تهران 1398.
میرفخرایی، مهشید (1) «ادبیات ختنی»، تاریخ جامع ایران، ج5، دایرة‏المعارف بزرگ اسلامی، تهران 1394، ص 533-576.
_______________ (2)، اصل خلأ یا تهیگی بنابر آموزۀ بودا، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران 1388.
_______________ (3)، درآمدی بر زبان ختنی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول، تهران 1383.
وفایی، عباسعلی و سمیه آقابابایی، «بررسی کارکرد تمثیلی در آثار ادبی»، پژوهشنامه ادبیات تعلیمی، سال 5، شماره 18، تابستان، 1392، ص 23-46.
همایی، جلال‌الدین، فنون بلاغت و صناعات ادبی، نشر هما، تهران 1391.
 
Emmerick, R. E, “The Ten New Folios of Khotanese”, Asia major, No.13, London 1967, p. 1-47.
Maggi, M., “Local Literatures: Khotaneseˮ, Brill's Encyclopedia of Buddhism 1: Literature and languages, Jonathan Silk (ed.), Leiden, Brill. p. 860-870, 2015.
Monier-Williams, Monier, A Sanskrit-English Dictionary, clavendon press, London, 1899.
Sander, L. “Brāhmī Scripts on the Eastern Silk Roads, Studien zur Indologie und Iranistik 11-12, 1986, p. 159-192.
دوره 23، شماره 1 - شماره پیاپی 89
نامه فرهنگستان (زبان‌ها و گویش‌های ایرانی)
فروردین و اردیبهشت 1403
صفحه 3-17

  • تاریخ دریافت 14 مهر 1401
  • تاریخ بازنگری 01 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 06 اسفند 1401