نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

تحلیلی نشانه _ پدیدارشناختی از داستان‌های کو تاه جنگ نوشتۀ زنان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری فلسفۀ هنر، دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران
چکیده
: مقالۀ حاضر بازنمایی نگاه نویسندگان زن به پدیدۀ جنگ در گزیده‌داستان‌های کوتاه معاصر ایران است. انتخاب هفتاد داستان کوتاه، از میان ۲۶۲ داستان، که درطیّ چهار دهه در کتب و نشریّات چاپ شده‌اند، مجالی فراهم می‌کند تا با استفاده از روشی نظری (حاصل آمیختگی اندیشه‌های پدیدارشناسی و نشانه‌‌شناسی) بتوان تحلیلی جامع در این باره عرضه کرد. نویسنده قصد دارد، با معرّفی روش نشانه‌ـ‌پدیدارشناختی، فارغ از پیش‌فرض‌ها و فضای حاکم بر فضای سیاسی‌ـ‌اجتماعیِ این دوران، داستان‌ها را به‌مثابۀ پدیده (متن) بکاود و اجازه دهد متن چون «پدیداری» خود را بر خواننده عیان سازد. در این مقاله، ضمن تدقیق در نگاه وجودی و هستی‌شناسانۀ زنان به موضوعِ سراسر خشونت‌بار جنگ، درون‌مایه‌های روایت آنان از جنگ و میزان تأثیرپذیری‌شان و همچنین ساختار داستانی و زبان و لحن داستان‌ها در نظام ‌نشانه‌ایِ این دوران تحلیل می‌شود. بی‌شک، زنان با تأثیرپذیرفتن از جامعه و فرهنگ حاکم بر زمانۀ خود، جهان‌شناسیِ ویژه‌شان را در این داستان‌ها نمایان و لایه‌های پنهان و آشکار هویّت زن ایرانی را در این روایتگری افشا می‌کنند. نگاه ویژۀ زنان به مقولات بنیادینی چون معنای زندگی و عشق و مرگ‌ در این داستان‌ها تأمّل‌برانگیز است. تدقیق جهان‌شناسی زنان و یافتن درون‌مایه‌های مشترک، الگوها و بن‌مایه‌های روایت، نظام نشانه‌ایِ داستان‌ها در ساختار و زبان نکات درخور توجّه این مقاله است و تعامل وجودیِ زن ایرانی را با رویداد جنگ در آن دورۀ خاص نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Semiotic-Phenomenological Analysis of War Short Stories Written by Women

نویسنده English

zahra zavariyan
Doctoral student of philosophy of art, University of Science and Research, Tehran, Iran
چکیده English

The present article represents the view of women writers on the phenomenon of war in contemporary Iranian short stories. The short story 70 choices , among 262 stories, which were published in books and periodicals during four decades, provides an opportunity to present a comprehensive analysis of the subject using a theoretical method (the result of the combination of phenomenological and semiotic ideas).
The author intends, by introducing the semiotic-phenomenological method, to explore stories as a phenomenon (text) and allows the text to reveal itself to the reader as a “phenomenon”, regardless of the presuppositions and hegemonies ruling the socio-political space of this era. In this article, while scrutinizing women's existential and ontological view of the entire violent issue of war, the themes of their narratives about the war and their effectiveness, as well as the story structure, the language, and tone of the stories in the sign system of this era are analyzed. Undoubtedly, women by being influenced by the society and culture prevailing in their time, reveal their unique worldview in these stories and reveal the hidden and obvious aspects of Iranian women's identity in this narration. The unique perspective of women on fundamental issues such as the meaning of life, love and death in these stories is thought provoking. Examining women’s cosmology and finding their common narrative patterns and themes, the sign system of stories in the structure and language are points worthy of attention in this article and shows the existential interaction of Iranian women with the event of war in that particular period.

کلیدواژه‌ها English

Short story
woman
war
phenomenology
semiotics
text
آبیار، نرگس، «عطا» (داستان‌کوتاه)، در اختر و روزهای تلواسه (مجموعه‌داستان)، نشر تکا، چاپ سوم، تهران 1388.
اسحاقی (1)، شیرین، «حباب» (داستان‌کوتاه)، در مرد یخی (مجموعه‌داستان)، امیرکبیر؛ کتاب‌های سیمرغ، تهران ۱۳۸۹.
ــــــــ (2)، «زیر پلک‌هایش» (داستان‌کوتاه)، در مرد یخی (مجموعه‌داستان)، امیرکبیر؛ کتاب‌های سیمرغ، تهران ۱۳۸۹.
بابک‌معین (1)، مرتضی، «تبیین خلق زبان شاعرانه با استفاده از نظام مبتنی بر تطبیق و لغزش‌های مهارشدۀ اریک لاندوفسکی»، مطالعات زبان و ترجمه، سال چهل‌ و ششم، ش ۴، زمستان ۱۳۹۲، ص 121-134.
‌ــــــــ (2)، معنا به‌مثابۀ تجربۀ زیسته (گذر از نشانه‌شناسی کلاسیک به نشانه‌شناسی با دورنمای پدیدار‌شناختی)، با مقدّمۀ اریک لاندوفسکی، سخن، تهران ۱۳۹۴.
تاجیک، فریده، «قهرمان» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (1) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران ۱۳۸۵.
تجّار (1)، راضیه، «آب و عطش» (داستان‌کوتاه)، در ادبیّات داستانی، ش 43، تابستان ۱۳۷۶، ص 30-31.
ــــــــ (2)، «هفت‌بند» (داستان‌کوتاه)،‌ در هفت‌بند (مجموعه‌داستان جنگ)، حوزه هنری، تهران ۱۳۷۵.
جمشیدی، مریم، «معصومه منتظر است» (داستان‌کوتاه)، نیستان، دورۀ اوّل، ش ۱۴، ۱۳۷۵، ص 80-82.
جوکار، مرضیه، «ماه ‌عسل قطبی» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (1) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران ۱۳۸۵.
حسنی‌زاده، مهین‌دخت، «از جنس بلور» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (3) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران 1387.
زوّاریان (1)، زهرا، «علامت دل من است» (داستان‌کوتاه)، در مهتاب (مجموعه‌داستان)، مدرسه، چاپ سوم، تهران ۱۳۸۵.
ــــــــ (2)، «مهتاب» (داستان‌کوتاه)، در مهتاب (مجموعه‌داستان)، مدرسه، چاپ سوم، تهران ۱۳۸۵.
زیبایی، اکرم، «باشم یا نباشم» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (3) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران 1387.
سجودی، فرزان، «دلالت: از سوسور تا دریدا»، در مقالات هم‌اندیشی‌‌های بارت و دریدا، به‌کوشش امیرعلی نجومیان، فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران، تهران 1386، ص 195-212.
سلیمانی، بلقیس، «پسری که مرا دوست داشت» (داستان‌کوتاه)، در پسری که مرا دوست داشت (مجموعه‌داستان)، ققنوس، تهران ۱۳۷۶.
صبّاغ‌زادۀ ایرانی، مریم، «سمیره» (داستان‌کوتاه)، در زخمه‌ها (مجموعه‌داستان)، برگ، تهران ۱۳۷۶.
ضرّابی‌زاده، بهناز، «نذر دامادی» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (4) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران 1389.
ظریف‌رمضانی، اشرف، «سمیره بدو! بدو سمیره!» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (4) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران 1392.
عیوضی، معصومه، «دختران کارون» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (1) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران ۱۳۸۵.
محمّدی (الف)، مریم، «زنی بر بام» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (5) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران ۱۳90.
محمّدی (ب)، منیره، «ننه‌حکیمه» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (6) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران ۱۳92.
مرادی، حسنا، «راحله» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (3) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران 1387.
مصطفی، نیرةالسّادات، «آن روز که آتش فریاد کشید» (داستان‌کوتاه)، در یوسف (3) (مجموعه‌داستان‌های برگزیدۀ اوّلین مسابقۀ سراسری داستان دفاع مقدّس)، به‌‌انتخاب امیرحسین فردی، صریر، تهران 1387.
نجومیان، امیرعلی، «سبک زندگیِ ترجمه‌شده» (تحلیلی نشانه‌ـ‌پدیدارشناختی از مترجم دردها اثر جومپا لاهیری»، نقد و نظریّۀ ادبی، سال اوّل، ش 1 (پیاپی 1)، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، بهار و تابستان ۱۳۹۵، ص 9-22.
Iser (2000), Wolfgang, “The reading process: a phenomenological approach”, in Modern Criticism and Theory (A Reader), edited by David lodge, Longman, Harlow, p 279-299.
Hansen (2007), Thomas Illum, “Perception already stylizes: On Phenomenological Semiotics”, Semiotica, No 165, p 315-335.
Landowski (2005), Eric, les interactions risquées, Pulim, Limoges.
دوره 23، شماره 6 - شماره پیاپی 94
نامه فرهنگستان (ادبیّات انقلاب اسلامی)
بهمن و اسفند 1403
صفحه 28-50

  • تاریخ دریافت 20 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 15 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 19 دی 1403