نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

برّرسی داده‌بنیاد جایگاه سازه‌های مفعولی در زبان فارسی با توجه به عامل وزن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته کارشناسی ارشد زبان‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی جایگاه مفعول در جملات سادۀ زبان فارسی با توجه به عامل وزن سازه‌ای است. در حالی که در ترتیب سازه‌ای بی‌نشان جایگاه مفعول مستقیم دور از فعل معرفی شده، برخی مطالعات دو جایگاه برای مفعول مستقیم معرفی می‌کنند. از طرفی، شواهد زبان‌شناختی نشان می‌دهد که طول سازه‌ای در جایگاه سازه‌های نحوی مؤثر است. داده‌های این پژوهش از پیکرۀ وابستگی نحوی زبان فارسی استخراج شده است. این مطالعه به روش توصیفی و استنباطی داده‌ها را مورد تجزیه‌وتحلیل قرار می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که مفعول مستقیم در دو جایگاه بی‌نشان ظاهر نمی‌شوند. بلکه در حالت بی‌نشان، مفعول‌های مستقیم اعم از معرفه و نکره و نیز اسم جنس در جایگاه دور از فعل و قبل از مفعول دوم قرار می‌گیرند. همچنین مفعول‌های دوم فعل غالباً در جایگاه نزدیک به فعل واقع می‌شوند. با توجه به تمایل زبان فارسی نسبت به تشکیل فعل‌مرکب، در مواردی که مفعول مستقیم بتواند با فعل ترکیب شده و به یک واقعیت رخدادی واحد اشاره کند، آن سازه به احتمال بیشتری در جایگاه مجاور فعل قرار می‌گیرد. در مواردی که میان مفعول مستقیم و فعل فاصلۀ معنایی وجود داشته باشد، مفعول مستقیم دور از فعل واقع می‌شود. در چنین شرایطی حضور «را» به همراه مفعول مستقیم اسم جنس اجباری است. همچنین نتایج حاکی از آن بود که در ترتیب نشان‌دار، وزن سازه‌ای می‌تواند مؤثر باشد. به این معنا که سازه‌های سنگین‌تر تمایل دارند در جایگاه دور از فعل قرار گرفته و یا پسایندسازی شوند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the Corpus-Based Positions of Object Phrases in Persian Considering the Factor of Weight

نویسنده English

Shokouh Niroobakhsh
MA in Linguistics from Allameh Tabataba'i University.
چکیده English

This study investigates the positioning of object phrases in simple Persian sentences, with a focus on the influence of phrasal weight. In the absence of marked word order, previous research has shown that the direct object is placed at a distance from the verb. However, some studies propose dual syntactic positions for the direct object. Moreover, linguistic evidence underscores the role of phrase length in syntactic word order. Leveraging data from the Persian Dependency Treebank, this study combines descriptive and inferential approaches. Findings reveal that direct objects, (definite, indefinite, and mass nouns,) consistently precede the indirect/prepositional object, often in distance from the verb. The study shows how Persian's inclination toward forming compound verbs influences the adjacency of the direct object to the verb to form a single eventuality. Additionally, structural weight significantly influences marked order, with heavier structures tending to be positioned away from the verb or to be post-positioned.

کلیدواژه‌ها English

Phrasal weight
Phrasal length
positioning of object phrases
mass nouns
specificity

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 21 آبان 1403

  • تاریخ دریافت 07 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 18 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 09 تیر 1403