نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

نسخۀ گلستان مورّخ 713 هجری کتابخانۀ غازی خسروبیگ سارایوو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه شرق شناسی، دانشکده فلسفه، دانشگاه سارایوو، سارایوو، بوسنی
2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.22034/nf.2026.416274.1277
چکیده
کهن‌ترین نسخۀ شناخته‌شده از گلستان ـ که نسخه‌ای ناقص و مغلوط است ـ در سال 668 کتابت شده است. در اصالت دومین نسخه که تاریخ‌های گوناگونی میان 691 تا 726 هجری برای آن در نظر گرفته‌‍اند، تردید وجود دارد. نسخه‌ای که در این نوشتار به آن خواهیم پرداخت، هرچند در جایگاه سومین نسخۀ تاریخ‌دار این کتاب قرار می‌گیرد، به سبب آنچه دربارۀ صحّت و اصالت دو نسخۀ پیشین گفتیم، در عمل می‌تواند در صدر نسخه‌های گلستان قرار گیرد. این نسخه را کاتبی به نام حسن موسی حاجی سوسیان السیواسی در روز یکشنبه 22 محرّم سال 713 هجری نوشته است. این نسخه اینک به شمارۀ 1389,1 در کتابخانۀ غازی خسروبیگ، در شهر سارایوو پایتخت بوسنی نگهداری می‌شود. در نوشتار حاضر ضمن اشاره به جایگاه ادب فارسی و آثار سعدی در بالکان، به معرّفی جزئیّات ظاهری و محتوایی این نسخه پرداخته‌ایم. مهم‌ترین یافتۀ نوشتار حاضر، گزارش پیداشدن نسخه‌ای کهن از گلستان سعدی است که سومین متن تاریخ‌دار آن کتاب و بنا به دلایلی که ذکر شد، در جایگاه نخست آنهاست. افزون بر آن، از راه نسخۀ معرّفی‌شده، در می‌یابیم که نسخۀ کهن‌تری از گلستان که از آنِ امیرحسام الدین بیگلر بوده، وجود داشته است که اینک در دسترس نیست. وجود و کتابت دست کم دو نسخۀ گلستان تا سال 713 هجری در آناتولی و انتقال این نسخۀ کهن به بوسنی، گواه اهمیّت و جایگاه زبان و ادب فارسی، به‌ویژه سعدی و آثارش در حوزۀ آناتولی و بالکان است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A manuscript of Saadi’s Golestan dated 713/1313 from the Gazi Husrev Beg Library in Sarajevo

نویسندگان English

Munir Drkić 1
Gholamreza Salemian 2
1 Department of Oriental Philology, Faculty of Philosophy, University of Sarajevo
2 Persian Language and Literature. Razi University. Kermanshah. Iran
چکیده English

This article presents a hitherto unknown manuscript of Saadi Shirazi’s Golestan copied on Sunday,26May1313.The manuscript is a part of the GaziHusrevBeg Library collection in Sarajevo.It is the third-oldest dated manuscript of the Golestan; however, due to problems with the validity and authenticity of the earlier two manuscripts,the Sarajevo manuscript can be regarded as the oldest one with a certain date.As such,it is of immense importance for the history of the book’s text.We introduce the spread of Persian literacy and the Golestan in the Balkans,followed by a description of the manuscript’s features.Finally,we trace an even older copy belonging to Husamuddin Begler;the older copy is mentioned in the colophon of the Sarajevo manuscript.The existence of at least two Golestan copies in Anatolia until713/1313and the transfer of this old manuscript to Bosnia further confirm the spread and high status of the Persian language and literature at the western end of its geography.

کلیدواژه‌ها English

Saadi
Golestan
713/1313 manuscript
Bosnia and Herzegovina
the Gazi Husrev Beg Library

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 15 دی 1404

  • تاریخ دریافت 26 شهریور 1402
  • تاریخ بازنگری 18 مهر 1402
  • تاریخ پذیرش 28 آبان 1403