مقاله حاضر متضمّن پیشنهادی در بارۀ شرح بیتی از شاهنامۀ فردوسی است که تا به حال تعبیر قانع‌کننده‌ای برای آن ارئه نشده‌است. بیت مورد نظر به صورت زیر در گزارش مربوط به نخستین جنگ کی‌قباد با تورانیان در توصیف آرایش سپاه ایران و زیناوندی دستانِ سام آمده‌است:

پسِ پشتشان زال بــــا کیـــــقباد بـه یک دست آتش به یک دست باد

عده‌ای از محققان در اینجا «آتش» و «باد» را کنایه از «تندی و شتاب» دانسته و مصراع دوم را در توصیف جناحین سپاه ایران تصوّر کرده‌اند و عده‌ای دیگر «آتش» را استعاره از «شمشیر» و «باد» را استعاره از باره‌ای به شمار آورده‌اند که زال زیر ران دارد. اما هیچ‌یک از این تعابیر صائب به نظر نمی‌رسد. در متون هندی و ایرانی باستان و متن‌های فارسی میانه شواهد کافی در دست است که نشان می‌دهند از دیرباز هند و ایرانیان آتش را بسان رزم‌افزاری تلقی می‌کردند که ایزدان و یلان پرخاشخر با آن قوای تاریکی و نیروی شرّ را در هم می‌شکستند و بدین وسیله طراوت و شادابی را برای جهان و شادکامی و فرخندگی را برای جهانیان به ارمغان می‌آوردند. به گمان ما، مضمون و محتوای بیت مورد بحث در واقع بازتابی از همین تفکر کهن هندوایرانی است که بر طبق آن زال برای نبرد با تورانیان که بدون تردید در حماسۀ ملی ایران مظهر و نمودی از قوای شرّ هستند، با آتش و باد مسلح می‌شود تا با این دو افزار که به ملازمت آنها در متون اوستایی هم اشاره شده‌است، قوای خصم را در هم شکند.