نامه فرهنگستان

نامه فرهنگستان

جدال امید و ناامیدی در دو رمان سووشون و نقره: دختر دریای کابل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران
2 کارشناس ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی سینا همدان، ایران
10.22034/nf.2026.532702.1422
چکیده
انسان در زندگی شخصی و اجتماعی خود همواره در نوسان میان امید و ناامیدی ‌است. امید به ‌عنوان فرایندی مثبت نقشی مؤثر در سلامت جسمانی و روانی فرد و، به تبع آن، جامعه دارد.‌ برعکس، ناامیدی از مشارکت مؤثر در مسائل اجتماعی جامعه را به سمت رکود و انفعال می‌برد. بازتاب امید و ناامیدی در آثار ادبی از دیدگاه علوم مختلف از جمله جامعه‌شناسی، فلسفه و روان‌شناسی قابل بررسی است. پژوهش حاضر با رویکردی روان‌شناختی و با تکیه بر نظریات اسنایدر به بررسی تطبیقی نمودها و کارکردهای امید و ناامیدی در رمان‌های سووشون سیمین دانشور و نقره: دختر دریای کابل حمیرا قادری می‌پردازد. هر دو رمان، از نگاه زنان و با محوریت آنان، برهه‌ای حساس از تاریخ کشور خود را با رویکردی انتقادی نسبت به استبداد داخلی و استعمار انگلستان به تصویر کشیده‌اند.قهرمانان زن هر دو رمان با وجود نابسامانی‌ها و محدودیت‌های سیاسی ـ اجتماعی می‌کوشند امید را در خود و دیگران زنده نگه دارند. در هر دو رمان، روابط خانوادگی، همدلی و مهارت خوش‌بینی نقش مؤثری در تقویت امید و تداوم مسیر دارد. در سووشون، استعمار عامل اصلی نابسامانی اوضاع و ستم حاکم است و در رمان قادری، استبداد داخلی منشأ فساد، ناامنی و ناامیدی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Struggle of Hope and Despair in the Novels Savushun and Noghreh, The Girl of the Kabul Sea

نویسندگان English

Najmeh Nazari 1
Parastoo Basiri 2
1 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 Master's degree in Persian Language and Literature, Bu-Ali Sina University, Hamadan, Iran
چکیده English

Human existence is characterized by a continuous fluctuation between hope and despair. Hope, as a positive psychological process, plays a crucial role in an individual’s physical and mental well-being; conversely, despair regarding social participation drives society toward stagnation and passivity. The reflection of these phenomena in literary works can be examined through various interdisciplinary lenses, including sociology, philosophy, and psychology. Employing a psychological approach grounded in Snyder’s Hope Theory, the present study provides a comparative analysis of the manifestations and functions of hope and despair in Simin Daneshvar’s Savushun and Homeyra Qaderi’s Noghreh, The Girl of the Kabul Sea. Both female-centric novels depict critical moments in their respective countries’ histories, offering a sharp critique of domestic tyranny and British colonialism. The narratives highlight women who strive to keep hope alive within themselves and their communities despite severe socio-political turmoil and restrictions. In both works, family relationships, cultivated optimism, and empathy play significant roles in fostering hope and sustaining resilience. Ultimately, the study reveals that while foreign colonialism acts as the central catalyst for societal disorder and prevailing oppression in Savushun, domestic tyranny serves as the primary source of corruption, insecurity, and despair in Qaderi’s novel.

کلیدواژه‌ها English

Hope
Despair
Simin Daneshvar
Savushun
Homeyra Qaderi
Noghreh The Girl of the Kabul Sea
اسنایدر، چارلز ریک (۱۳۹۷)، روان‌شناسی امید (شما می‌توانید از اینجا به آنجا برسید)، ترجمۀ فرشاد بهاری، تهران، دانژه.
انوری، مهریه (۱۳۹۱)، «باور افغان‌ها در مورد موسیچه و دو پرندۀ مشابه به آن»، رادیو آزادی.
https:// azadiradio.com/a/24562073.html  da. 10 ثور 1391
بونی‌ول، ایلونا (۱۳۹۸)، روان‌شناسی مثبت‌ در یک نگاه (علم شادکامی)، ترجمۀ حسن‌پاشا شریفی و سیمین‌دخت رضاخانی، تهران، رشد.
بهاری، فرشاد (۱۳۹۳)، مبانی امید و امیددرمانی (راهنمای امید‌آفرینی)، تهران، دانژه.
حمیدیان، سعید (۱۳۸۷)، درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی، تهران، ناهید.
دانشور، سیمین (۱۳۹۲)، سووشون، چ 19، تهران، خوارزمی.
ریاحی، محمداسماعیل و زینب محمودآبادی (1397)، «تبیین جامعه‌شناختی اثر نقش‌های جنسیتی بر افسردگی با تأکید بر مفهوم خودخاموشی»، جامعه‌شناسی کاربردی، س 29، ش 1 (پیاپی 69) (بهار)، ص 129-146.
زایپس، جک (۱۳۸۰)، هنر قصه‌گویی خلاق، ترجمۀ مینو پرنیانی، تهران: رشد.
سلیگمن، مارتین ای. پی. (۱۴۰۰)، شکوفایی روان‌شناسی مثبت‌گرا (درک جدیدی از نظریۀ شادکامی و بهزیستی)، ترجمۀ امیر کامکار و سکینه هژبریان، تهران، روان.
سیولی، آنتونی و هنری بی. بیلر (۱۳۹۱)، نیروی امید (بر مشکلات دلهره‌آور زندگی‌تان غلبه کنید، هرچه باشند)، ترجمۀ مریم تقدیسی، تهران، ققنوس.
شوالیه، ژان و آلن گربران (۱۳۷۷-1387)، فرهنگ نمادها، 5 ج، ترجمۀ سودابه فضایلی، تهران، جیحون.
شولتز، دوان پی. و سیدنی الن شولتز (۱۳۹۸)، نظریه‌های شخصیت، ترجمۀ یحیی سیدمحمدی، تهران، ویرایش.
صادقی فسایی، سهیلا و شیوا کریمی (1384)، «کلیشه‌های جنسیتی سریال‌های تلویزیونی ایرانی (سال 1383)»، زن در توسعه و سیاست، س 3، ش 3، آذر، ص 59-89.
کورتیس، دورا اف. و لیزا ال. کلی (۱۳۹۶)، «تأثیر مداخلۀ رهیاری کیفیت زندگی بر شجاعت روان‌شناختی و خودتعیین‌گری»، ترجمۀ پندار فاضل، روان‌شناسی و روان‌پزشکی شناخت، س ۴، ش ۱ (بهار)، ص 8۹-10۹.
فتوحی، محمود (۱۳۹۱)، سبک‌شناسی (نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها)، تهران، سخن.
فرانکل، ویکتور (۱۳۸۳)، انسان در جستجوی معنی، ترجمۀ نهضت صالحیان و میهن میلانی، تهران، درسا.
قادری، حمیرا (۱۳۸۸)، نقره: دختر دریای کابل، تهران، روزگار.
لوشر، ماکس (۱۳۸۹)، روان‌شناسی رنگ‌ها، ترجمۀ ویدا ابی‌زاده، تهران، درسا.
ملکیان، مصطفی (۱۳۹۶)، «امید واهی یا امید عقلانی/ امیدی به سیاستمدارها نیست»، عطنا.
https://atna.atu.ac.ir/fa/news/4750/امید-واهی-یا-امید-عقلانی-امیدی-به-سیاستمدارها-نیست 14/12/1396
ونینگا، رابرت ال.(۱۳۸۷)، موهبت امید (چگونه شوربختی‌هایمان را از سر می­گذرانیم)، ترجمۀ شیرین لارودی، تهران، قطره.
هاشمی، نرگس (۱۳۹۹)، «داکتر حمیرا قادری، رمان‌نویس موفق افغانستان» (مصاحبه). اوج سماع.
http://nargishashimi.blogfa.com/post/203 30/4/1399
 Baltac, Ali, & Nurdan Yağlı-Soykan (2020), “Optimism, happiness, life meaning and life satisfaction levels of the faculty of divinity students: A multi-sample correlational study”, Spiritual Psychology and Counseling, vol.5, No.2, pp.167–184.
Cano-García F.J., Sanduvete-Chaves S., Chacón-Moscoso S., Rodríguez-Franco L., García-Martínez J., Antu ̃na-Bellerín M., Pérez-Gil J. A. (2015), “Factor structure of the Spanish version of the Life Orientation Test-Revised (LOT-R): Testing several models”, International Journal of Clinical and Health Psychology, vol.15, No.2, May and August, pp.139-148.
دوره 25، شماره 2 - شماره پیاپی 102
نامه فرهنگستان (ادبیات تطبیقی)
خرداد و تیر 1405
صفحه 61-78

  • تاریخ دریافت 19 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 31 تیر 1404